Malatya’nın Hekimhan İlçesi’nde bulunan ve Saya Altın Madeni tarafından işletilen alanda yaklaşık 10 kat bir büyüme talebi beraberinde bir çok olumsuzluğu da yanında getirdi. Özellikle artık posaların yığın halinde depolanacağı alanda toprak altından siyanür ve benzeri kimyasallar kullanılarak akıntıların oluşabileceği ve bunun da zamanla tarım toprakları ve yerleşim sahalarına yayılacağı yönündeki görüşler ağırlık kazanırken, diğer bir yandan ise resmi kurumlara hazırlanan ÇED raporunda sunulan bir türbenin de bu durumdan etkileneceği yönündeki görüşün göz ardı edildiği gerçeği de ortaya çıktı.
Özellikle ÇED ile birebir alakalı Malatya Valiliği ve diğer makamların maden sahasının genişletilmesi ile birlikte Gümülük Baba Türbesi’nin de saha içinde kalacağı ve olumsuz etkileneceği gerçeğine vakıf olup olmadıkları ise bilinmiyor. Bu konuda yöre halkının da tepkilerini yükseltmesi beklenirken, türbenin ise usulüne uygun bir şekilde taşınması da ÇED raporunda yer alırken, etrafındaki değerli sayılan ağaçların ise topyekün olarak bölgeden kaldırılmasına kesin gözü ile bakılıyor.

SAYA Madencilik A.Ş. tarafından Hekimhan İlçesi, Hasançelebi Mahallesi ve Akmağara Mahallesi mevkiinde kapasite artışı ile cevher zenginleştirme tesisi (yığın liç prosesi, adr ünitesi, kırma eleme tesisi) ve mobil kırıcı projesi kapsamında hazırlanan ÇED raporunda daha çok halkın manevi duygularını ön plana çıkaracak bir sorunun da ortaya çıktığı belirtildi. Maden sahasının alanının genişletilmesi durumunda Gümülük Baba Türbesi’nin riskli yapı kapsamına girdiği ve tedbirler kapsamında da taşınmasının önünün açıldığı da ön plana çıktı. Yöre halkının manevi anlamda bağlı olduğu Türbenin akıbeti ise ÇED raporu onaylandıktan sonra ortaya çıkacak. Hazırlanan ÇED raporunda’ Soyut kültürel miras değerlendirme raporu’ kısmında türbe ile alakalı bilgilere yer verilirken direk etkilenecek bir yapı haline dönüşebileceği gerçeğine yer verildi. Raporda Gümülük Baba Türbesi ile alakalı olarak:
“Söz konusu proje, Malatya İli, Hekimhan İlçesi, Hasançelebi ve Akmağara mahalleleri sınırları içerisinde yer alan bir maden sahasında planlanan faaliyetleri kapsamaktadır. Proje sahası içerisinde gerçekleştirilecek kazı, üretim ve altyapı faaliyetlerinin, saha içerisinde yer alan bazı kültürel ve inanç odaklı alanlar üzerinde doğrudan veya dolaylı etkiler oluşturma potansiyeli bulunmaktadır. Söz konusu ziyaret alanı, planlanan maden projesi sınırları içerisinde veya doğrudan etki alanında yer almakta olup, proje kapsamında yürütülecek faaliyetler ile mekânsal ve işlevsel açıdan doğrudan ilişki içerisindedir. Bu durum, alanın mevcut kullanım biçimi ve kültürel değeri dikkate alındığında, potansiyel etkilerin çok boyutlu olarak değerlendirilmesini gerekli kılmaktadır” ifadelerine yer verildi.
Alanın manevi atmosferi üzerinde baskı oluşabilir!
Raporun devamında türbenin saha bulgularına göre ziyaret alanına ilişkin çekinceler ön plana çıkarıldı. Bu kapsamda türbe ile ilgili:
“Doğrudan maden sahası içerisinde veya çok yakınında konumlanmakta, kazı, patlatma, nakliye ve ağır ekipman hareketleri gibi faaliyetlerden etkilenme riski taşımakta, mevcut konumu itibarıyla uzun vadede korunması güç bir alan niteliği göstermektedir. Proje faaliyetleri kapsamında ortaya çıkabilecek başlıca etkiler özetlenmiştir. Özellikle patlatma faaliyetleri, ağır ekipman hareketleri, toz oluşumu ve sürekli gürültü kaynaklı çevresel etkilerin, alanın mevcut ritüel kullanım biçimi üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceği değerlendirilmektedir. Bu etkilerin yalnızca fiziksel çevre ile sınırlı kalmayacağı; ziyaret deneyimi, sessizlik algısı, ritüel sürekliliği ve alanın manevi atmosferi üzerinde de baskı oluşturabileceği düşünülmektedir. Bu nedenle söz konusu alanın mevcut konumunda uzun vadeli ve sürdürülebilir şekilde kullanımının güçleşebileceği değerlendirilmektedir. Kazı ve patlatma faaliyetleri sonucu alanın doğrudan zarar görme riski, güvenlik gerekçeleri ile alanın ziyaretçilere kapatılması veya erişimin sınırlandırılması, ritüel kullanım üzerinde olumsuz etki yaratabilecek çevresel faktörler ve alanın kutsallık algısının zedelenmesi ve kullanım motivasyonunun azalması” bilgilerine yer verildi.




