MASKi’nin 2025 yılı açıklanan Sayıştay raporunda ortaya çıkan detaylar kan dondurucu cinsten. Özellikle bazı işletmelere yüksek su sarfiyatından dolayı daha düşük tutarların alındığı küçük işletme aboneliklerinin verilmesi, fabrikalara ticarethane aboneliklerinin verilmesi ve buna bağlı olarak ta kurumun zarara uğratıldığı bilgilerine yer verildi. 2 aynı işletmenin birine farklı ceza diğerine de üst abonelikten ceza yazıldığının ortaya konduğu raporda, işletmelerin kayırıldığı veya yandaş abonelerin sarfiyatlarının daha düşük miktarlarda fatura edildiği iddialarının gündeme gelmesine neden oldu.

MASKİ hangi fabrikalara ‘Ticarethane’ aboneliği yaptı!

Sayıştay raporunun ortaya çıkardığı acı gerçekler sonrasında Malatya’da bir çok ticarethanenin faturalarını yaptıkları gerçek işe göre ödemelerine rağmen koca fabrikaların ise faturalarını ‘Ticarethane’ statüsünde ödedikleri ortaya çıkarıldı. Yaptığı iş ve sektörüne göre faturalarını düzenli bir şekilde ödeyen abonelerin kendilerinden binlerce kat çok sarfiyat yapan fabrikaların da kendileri gibi fatura ödemelerinin uygun görüldüğü MASKİ’deki bu düzenin ise neye göre ve kimin isteğine göre yapıldığı da cevap bekleyen bir soru olarak ortaya çıkıyor. Sayıştay raporunda konuyla ilgili olarak elde edilen bulgularda şu ifadelere yer verildi:

“İdare tarafından tesis edilen bazı abonelik türlerinin ve bu abonelere uygulanan tarifelerin, MASKİ Genel Müdürlüğü Tarifeler Yönetmeliği’nde yer alan düzenlemelere uygun olarak belirlenmediği ve uygulamada hatalı işlemler bulunduğu görülmüştür.İdare tarafından tesis edilen bazı aboneliklerde, fiilî kullanım şekli ve faaliyet konuları itibarıyla fabrika aboneliği kapsamında değerlendirilmesi gereken abonelere ticarethane tarifesinin uygulandığı görülmüştür.
Yapılan incelemelerde, üretim faaliyeti yürüttüğü, hammadde işlediği ve seri üretim yaptığı tespit edilen bazı abonelerin, fabrika aboneliği kapsamında değerlendirilmesi gerekirken ticarethane aboneliği tesis edilerek bu abonelere ticarethane tarifesinin uygulandığı belirlenmiştir. Bu çerçevede, fabrika tarifesine tabi olması gereken bir aboneliğe ticarethane tarifesinin uygulanması sonucunda, fabrika tarifesine kıyasla daha düşük bedel üzerinden tahakkuk yapılmakta; bu uygulama nedeniyle İdarenin gelir kaybına uğradığı değerlendirilmektedir.
Yapılan incelemelerde, ticarethane aboneliği kapsamında tanımlanan özel okul, özel yurt ve benzeri işletmelere ticarethane aboneliği tesis edilmesi gerekirken, dernek–vakıf–siyasi parti veya dernek–vakıf–siyasi parti (kamu yararına hizmet veren) aboneliği tesis edilerek bu abonelere daha düşük tarifelerin uygulandığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda, ticarethane tarifesine tabi olması gereken bir işletmeye dernek, vakıf veya siyasi parti (kamu yararına hizmet verenler dâhil) tarifesinin uygulanması sonucunda, ticarethane tarifesine göre daha düşük bedel üzerinden tahakkuk yapılmakta; bu uygulama nedeniyle İdarenin gelir kaybına uğradığı değerlendirilmektedir.”

Cezada büyük işletme, faturada küçük işletme!

Sayıştay raporunda MASKİ özelinde dikkat çeken başka bir ayrıntı ise işletmeler arasındaki ayrımın göz ardı edilmesi oldu. Bu kapsamda büyük işletme olarak değerlendirilen işletmelere küçük işletme esasları baz alınarak ceza uygulanması oldu. Raporda bir örnek ile yapılan açıklamada 2 farklı oto yıkamanın birine küçük işletme diğerine ise büyük işletme esaslarına göre cezai işlem uygulandığının altı çizildi. Bu işletmelerin ise neye göre bu ayrıma uğratıldığına dair ise bir açıklama raporda yer almadı. Sayıştay raporunda cezalarla alakalı bölümle ilgili elde edilen bulgulara yönelik olarak:

Malatya’da Erkenek’i sarsan yangın! Deprem sonrası yapılan ev küle döndü
Malatya’da Erkenek’i sarsan yangın! Deprem sonrası yapılan ev küle döndü
İçeriği Görüntüle
Yapılan incelemelerde, faaliyet türü itibarıyla su tüketimi gerektiren halı yıkama, oto yıkama, öğrenci yurdu ve düğün salonu gibi işletmelerin, Yönetmelik’te açıkça büyük işletme kapsamında değerlendirilmesi gerekirken küçük işletme ölçeği esas alınarak ceza uygulandığı tespit edilmiştir.
Örneğin, aynı faaliyet türünü yürüten iki farklı oto yıkama işletmesine, biri küçük işletme, diğeri büyük işletme olarak değerlendirilmek suretiyle farklı ceza tutarları uygulandığı görülmüştür. Buna göre, bir oto yıkama işletmesine küçük işletme kapsamında 26.051,76 TL tutarında ceza uygulanırken, diğer bir oto yıkama işletmesine büyük işletme kapsamında 263.201,00 TL tutarında ceza tahakkuk ettirilmiştir. Faaliyet türü itibarıyla her iki işletmenin de Yönetmelik’te “su tüketimi gerektiren işyerleri” arasında sayılmasına rağmen, işletme ölçeğinin farklı belirlenmesi suretiyle ceza tutarları arasında yaklaşık katı aşan bir fark oluştuğu anlaşılmıştır. Ayrıca, Yönetmelik’te orta büyüklükte işletmeler kapsamında açıkça sayılan çay ocağı, lokanta, fırın, berber, kuaför ve benzeri işletmelerin, işletmenin alanı ve faaliyet türü dikkate alınmaksızın küçük işletme ölçeği üzerinden ceza uygulamasına tabi tutulduğu; bu suretle, anılan işletmeler için Yönetmelik’te öngörülen aylık tüketim esaslarının uygulanmadığı görülmüştür.
Öte yandan, WC, market, manav, kasap, şarküteri ve benzeri işletmelerde de, işletme ölçeği ve fiilî kullanım durumu dikkate alınmaksızın farklı tüketim esasları üzerinden ceza tahakkuk ettirildiği, bu durumun aynı ölçekte ve benzer faaliyette bulunan ticarethaneler arasında farklı ceza uygulamalarına yol açtığı anlaşılmıştır. Sonuç olarak; kaçak su kullanımlarında uygulanacak cezaların MASKİ Tarifeler Yönetmeliği’ne uygun olarak tesis edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir” ifadelerine yer verildi.

Muhabir: Gürhan Selan