Dünya kuru kayısı üretimi ve ihracatında önemli bir yere sahip olan Malatya’da, kayısı bahçelerinin sonbahar bakımı yeniden gündeme geldi. Kent ekonomisinin ve binlerce ailenin geçim kaynağını oluşturan kayısıda, ağaç sağlığının korunması için hasat sonrası yapılacak çalışmalar büyük önem taşıyor.

Kayısı ağaçlarında her yıl görülebilen hastalıklara karşı bilinçli mücadele edilmesi gerektiğine dikkat çekilirken, sonbahar döneminde özellikle üç hastalığın takip edilmesi gerekiyor. Bunlar yaprak delen (çil), bakteriyel kanser ve zamklanma hastalıkları olarak sıralanıyor.

Kayısı üreticilerinin mücadele etmesi gereken hastalıkların başında yaprak delen (çil) hastalığı geliyor. Yaprak, meyve ve genç dallarda etkili olan hastalık, başlangıçta yaprakların üzerinde yağ lekesine benzeyen izlerle kendisini gösteriyor.

Zamanla bu lekelerin kenarları kırmızımtırak, orta kısımları ise koyu kahverengi bir renge dönüşüyor. Hastalıklı bölgelerin dökülmesiyle yapraklar saçma ile delinmiş gibi bir görünüm kazanıyor. Meyvelerde de benzer lekeler oluşabiliyor.

Hastalıktan etkilenen tomurcuklar ölmesine rağmen ağaç üzerinde kalabiliyor. Genç sürgünlerde meydana gelen kahverengi ve kırmızı renkli lekeler ise kısa sürede zamk çıkararak kanser yaralarına dönüşebiliyor. Yaprak delen hastalığının kayısı bahçelerinde yüzde 20 ila 60 arasında verim kaybına yol açabildiği belirtiliyor.

Kayısı üreticilerinin dikkat etmesi gereken diğer önemli sorunlardan biri bakteriyel kanser ve zamklanma hastalığı. Bu hastalıkta yapraklarda küçük, yuvarlak veya şekilsiz lekeler meydana geliyor. Başlangıçta soluk yeşil ve yağ lekesi görünümünde olan bu izler, ilerleyen süreçte açık kahverengi ya da kirli beyaz renge dönüşüyor.

Hastalık sürgünlerde de ciddi zararlara neden olabiliyor. Sürgün üzerindeki lekeli bölgeler kaldırıldığında altındaki odun dokusunun öldüğü görülebiliyor. Özellikle mayıs ve haziran aylarında dalların uçlarından geriye doğru kurumalar başlayabiliyor.

Malatya’ya da üretim yapıyorlar! Elazığ’daki meslek lisesinden 10,1 milyon liralık ciro
Malatya’ya da üretim yapıyorlar! Elazığ’daki meslek lisesinden 10,1 milyon liralık ciro
İçeriği Görüntüle

Hastalığın ilerlemesiyle 2-3 yıl içerisinde ağaçlar çalılaşabiliyor ve verim önemli ölçüde düşebiliyor.

Kayısı bahçelerinde hastalıklarla mücadele yalnızca ilaçlamayla sınırlı kalmıyor. Kültürel önlemler de büyük önem taşıyor.

Hasat sonrasında hastalıklı tomurcukların bulunduğu ve üzerinde kanser yaraları oluşan dalların budanması gerekiyor. Kesim işleminin, hastalıklı bölgenin altındaki sağlıklı bir dal üzerinden yapılması ve çıkarılan dalların bahçeden uzaklaştırılması öneriliyor.

Budama sırasında kullanılan aletlerin de her işlem sonrasında dezenfekte edilmesi gerekiyor. Bu amaçla budama aletlerinin yüzde 10'luk sodyum hipoklorit, yani çamaşır suyu çözeltisine daldırılarak temizlenmesi tavsiye ediliyor.

Sonbahar döneminde kimyasal mücadele için en önemli zamanın, kayısı ağaçlarındaki yaprakların yüzde 75-80'inin döküldüğü dönem olduğu belirtiliyor.

Özellikle sürgün ve dal yanıklığıyla bulaşık bahçelerde yüzde 3'lük bordo bulamacı kullanılması öneriliyor. Yalnızca yaprak delen (çil) hastalığının görüldüğü bahçelerde ise bakırlı preparatlardan biri veya bordo bulamacı tercih edilebiliyor.

Bordo bulamacı, göztaşı (bakır sülfat) ve kireç kullanılarak hazırlanan, mantar ve bakterilerin neden olduğu çeşitli bitki hastalıklarına karşı koruyucu olarak kullanılan bir karışım olarak biliniyor.

Üreticilerin kendi imkânlarıyla bordo bulamacı hazırlaması da mümkün. Yüzde 3'lük 100 litre bordo bulamacı için 3 kilogram göztaşı ve 1,5 kilogram sönmemiş kireç kullanılması gerekiyor. Sönmüş kireç tercih edilmesi halinde ise 3 kilogram kireç kullanılması belirtiliyor.

Hazırlama işleminde öncelikle kireç ayrı bir kapta az miktarda suyla söndürülüyor. Daha sonra su ilave edilerek 50 litreye tamamlanıyor. Göztaşı da madeni olmayan ayrı bir kapta eritiliyor. Hazırlanan göztaşılı su, kireçli suyun üzerine yavaşça dökülerek tahta bir çubukla karıştırılıyor.

Hazırlanan karışımın süt mavisi renkte olması gerekiyor. Karışımın uygunluğu kırmızı turnusol kâğıdı veya paslanmamış çiviyle kontrol edilebiliyor. Turnusol kâğıdının maviye dönmesi ya da çivinin renginde değişiklik olmaması, karışımın uygun hazırlandığını gösteriyor.

Bordo bulamacı uygulamasında yüksek basınçlı motorlu pülverizatörlerin kullanılması ve ağacın bütün dallarının ilaçla kaplanması gerekiyor. Rüzgârlı havalarda ise ilaçlama sırasında rüzgârın yönünün dikkate alınması önem taşıyor.

Özellikle önceki yıllarda bahçesinde aşırı dal kuruması, kanser yaraları ve yoğun zamk akıntısı görülen üreticilerin mücadeleyi ihmal etmemesi isteniyor. Bu tür sorunların yaşandığı bahçelerde 2-3 yılda bir yüzde 3'lük bordo bulamacı uygulamasının yapılması tavsiye ediliyor.

Sonbaharda hasat sonrası, ilkbaharda ise çiçek gözleri uyanmadan önce gerçekleştirilen koruyucu uygulamalar, kayısı ağaçlarının hastalıklara karşı korunmasında önemli rol oynuyor. Malatya'da gelecek sezonun kayısı verimini korumak isteyen üreticilerin sonbahar bakımını ve hastalık mücadelesini zamanında yapması gerekiyor.

Muhabir: Güler Hazar Doğan