Malatya’nın sürekli olarak gündemini kayısı oluştururken, Darende Ziraat Odası Başkanı Orhan Karaca kayısının geleceğine yönelik vahim iddialarda bulundu.
Yenimalatya.com.tr’ye konuşan Karaca, Kayısının mevcut satış fiyatının üreticinin maliyetlerini karşılamadığını belirterek sıkıntıları şöyle anlattı:
“Şu andaki mevcut kayısının satışı durumunda çiftçi para kazanamıyor. Kayısı şu anda 220 ile 270 lira bandında hareket ediyor ancak girdi maliyetlerinin yüksek olmasından dolayı aslında iki temel sıkıntımız var. Birincisi girdi maliyetleri, ikincisi ise dövizin düşük olması. İhracat anlamında düşündüğünüz zaman döviz 60 lira bandında olması gerekirken 45-47 lira bandında işlem görüyor. Bu da üreticinin zararına. Çünkü şu anda Malatya rakipsiz değil, Malatya'nın rakipleri var. Malatya'nın rakipleri var ve bu rakiplerle enerji maliyetlerinde de işçilikte de rekabet etme şansımız yok. Sadece ürünümüzün kalitesiyle yarışabiliriz.”
“Kayısı 300 lira bandında olmalı”
Üreticinin ayakta kalabilmesi için fiyatların yükselmesi gerektiğini ifade eden Karaca,
“Bu anlamda şu andaki fiyatları çok düşük buluyoruz. Kayısının 300 lira bandında seyretmesi gerekir ki üretici zarar etmesin. Kimse kayısıya güvenerek herhangi bir yatırım ya da farklı bir şey yapamıyor. Kendi kendisini koruyabiliyorsa ne mutlu çiftçiye.” dedi.
Yağış üreticiyi zor durumda bıraktı
Bölgede etkili olan yağışların özellikle yüksek rakımlı alanlarda kayısı üreticisini zorladığını belirten Karaca, şu ifadeleri kullandı:
“Bir de şu anda havanın durumunu görüyorsunuz. Bugün yaklaşık 10 gündür bölgemizde lokal yağışlar görülüyor. Bu da Hekimhan bölgesinde ve 1.500 rakımın üzerindeki bölgelerimizde ciddi anlamda sorun oluşturuyor. İnsanlar şu anda ürünlerini kurutmakta zorlanıyor. Hatta ürünü telef olan insanlar var.”
Darende’de tarım alanları küçülüyor
Darende’de kayısının yanı sıra patates ve pancar üretiminin de yapıldığını belirten Karaca, tarımdan uzaklaşmanın arttığını söyledi:
“İlimizde olduğu gibi Darende'de de aynı sorun ve sıkıntıları hissediyoruz. Kayısının yanında patates ve pancar üretimiyle bölgede ürün yelpazesi biraz daha geniş olan ilçelerimizden biri Darende. Her gün bakıyoruz, tarım alanı küçülüyor. Vatandaş ekimden kaçıyor. Örneğin Meclis Başkanım yaklaşık 500-600 dekarlık alanda üretim yaparken, şu anda yaptığı üretimden zarar gördü ve bundan dolayı üretimden çekildi. Şimdi bunun gibi binlerce insan var. Bizim verilerimiz Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) dayalı veriler. Bakıyoruz, tarımda çalışan vatandaşların yaş ortalaması her geçen gün küçüleceği yerde büyüyor. Çünkü insanlar artık tarımda çalışmak istemiyor. Yeni genç nesil tarımla uğraşmak istemiyor.”
“En büyük sıkıntımız tarım politikasının olmaması”
B-Reçete uygulamasının da çiftçileri zorladığını ifade eden Karaca, asıl sorunun planlama eksikliği olduğunu savundu:
“Çiftçi buna alışamadı ve alışmakta da güçlük çekiyor. Bu da büyük bir sıkıntı. Aslında en büyük sıkıntımız ise tarım politikasının olmaması. Üretici ne ekecek? Üretici, ekerken bu sene hangi ürün para ettiyse gelecek sene onu ekiyor, o sene de o ürün para etmiyor. Yani bir planlama yok.”
“Rekolte düşüyor, kayısının değeri de düşüyor”
Malatya kayısısının üretim potansiyeline dikkat çeken Karaca, ihracatın da yakından takip edilmesi gerektiğini belirtti:
“Bu sene yaklaşık yedinci, sekizinci senem. Aynı zamanda Ziraat Odalarını temsilen rekolte çalışmalarına katılıyorum. Rekoltemiz her geçen gün düşmesine rağmen ürünümüzün değeri de düşüyor. Geçen sene stokta 1 kilo kayısımız kalmadı. Çünkü bir yıl önce ürünümüz yoktu. Malatya'da eğer herhangi bir doğal afete bağlı sıkıntı yaşanmazsa, kuru kayısı anlamında yaklaşık 300 bin tonluk bir üretim potansiyeli olan bir bölgeyiz. Şimdi 300 bin ton… Düşünebiliyor musunuz? Biz 60 bin ton kuru kayısıyı ihraç edemiyoruz. 300 bin ton olduğu zaman ne olacak? Bir de burayı düşünmek lazım.”
“Dışarıdan gelen kayısının önü kapatılmalı”
Kayısı ihracatının artırılması gerektiğini vurgulayan Karaca, dışarıdan kaçak yollarla kayısı girişine ilişkin de uyarıda bulundu:
“Hasadın ilk dönemi olduğu zaman, bu ayın ihracat verisinin en azından 10 bin ton olması gerekiyor. 10 bin tonu yakalamalı. Geçmiş yıllara baktığınız zaman üretimin ilk aylarında 7, 8, 10 bin ton ihraç edilirken, Nisan ve Mayıs aylarına geldiğinizde 3-4 bin tona kadar düşmüş. Şimdi siz şu anda 4 bin ton ihraç ediyorsanız, geçen ayların verisi anlamında söylüyorum. Şu anda ben merak ediyorum, ağustos verisi ne olacak? Ağustos verisinde de eğer 5 bin ton, 4 bin ton gibi bir kuru kayısı ihracatıyla kalırsa önümüzdeki süreçte sıkıntı var. Hâlâ bunlara rağmen ‘Dışarıdan kayısı, kaçak yollarla Malatya'ya, Türkiye'ye giriyor’ deniliyor. Biz bu konuda Tarım Bakanlığına da brifing verdik, valimize de brifing verdik. Dışarıdan gelen kayısının önü kapatılmazsa Malatya kayısısını çok daha büyük krizler bekliyor.”
Alternatif ürünlere destek çağrısı
Kayısının düşük rakımlı bölgelerde giderek zorlaştığını belirten Karaca, üreticilerin alternatif ürünlere yönelmesi için devlet desteği ve alım garantisi gerektiğini söyledi:
“Şu anda bakıyorsunuz, Tohma Havzası'nda insanlar yem bitkisi üretiyor. Yazıhan bölgesinde ayçiçeği ve çerezlik ayçiçeğine yöneldi. Çünkü kayısı, her geçen gün düşük rakımlarda artık olmamaya başladı. Bugün 850, 900, 1.000 rakıma kadar olan bölgelerde kayısı hemen hemen yok gibiydi. Gitgide rakım anlamında daha yüksek bölgelere doğru kayma gösteriyor. Bununla beraber mutlaka alternatif ürünlerin devlet desteğiyle teşvik edilmesi lazım. Kimseye ‘Şunu ekin’ demek yeterli değil, üreticiye alım garantisi vermek lazım.”
“20 yıllık emeğin karşılığı alınamıyor”
Kayısı üretiminin uzun yıllar süren bir emek istediğine dikkat çeken Karaca, üreticinin maliyet baskısı altında olduğunu dile getirdi:
“Kayısı tek yıllık bir bitki değil. Kayısı uzun bir çaba gerektiriyor. Adam kayısıyı dikiyor, suluyor, bakıyor, büyütüyor. Bu dediğimiz periyot 15-20 yıl. İnsan 20 yıl emek veriyor, ürün alacağı zamana geliyor. Ürün alacağı zaman geldiğinde ise ürün para etmiyor. Şimdi bu adam 20 yıllık emeğini ne yapsın?”
“Malatya kayısısı sıralamadan düşebilir”
Son olarak kayısı ağaçlarının bakım maliyetleri nedeniyle gelecekte üretim kaybı yaşanabileceği uyarısında bulunan Karaca, sözlerini şöyle tamamladı:
“Malatya'da resmi rakamlara göre, ÇKS verilerinde 16 milyon 500 bin kayısı ağacı varlığı olduğu söyleniyor. Oysa hazine arazileri ve ÇKS kaydı olmayan insanlar da dahil edildiğinde yaklaşık 18-20 milyon ağaç olduğunu düşünüyoruz. Şimdi bu insanlar bakım yapamadığında, gübreyi ve ilacı kıstığında önümüzdeki süreçte ağaçlar kuruyacak. Bu sefer ağaçlar kuruduğunda ne olacak? Malatya'daki kayısı varlığı düşecek. Artık birincilik değil, belki de hiçbir sıralamada yer alamayacağız. Çünkü bizde gübre alınır hasada, mazot alınır hasada, düğün yapılır hasada, su parası ödenir hasada… Bir ton hasat. Hasat da artık bunları karşılayamaz duruma geldi.”




