Anayasa Mahkemesi, Malatya’nın Yeşilyurt ilçesinde bulunan taşınmazlarla ilgili yapılan bireysel başvuruyu karara bağladı. Müktat Gürcü ve diğer başvurucular tarafından yapılan başvuruda, taşınmazların usulüne uygun kamulaştırılmadığı ve kamulaştırma bedelinin ödenmediği ileri sürüldü. AYM, diğer başvurucular yönünden mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar vererek dosyanın yeniden görülmesi için Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine hükmetti.

Malatya’daki taşınmazlar 1954 yılında kamulaştırıldı
Karara konu taşınmazlar, Malatya’nın Yeşilyurt ilçesi İnönü Mahallesi’nde bulunan 1072 ada 4 ve 17 parsel numaralı taşınmazlardan oluşuyor. Daha önce 24 parsel numarasıyla kayıtlı olan taşınmazların, başvurucuların murisinin senetsiz malı olduğu belirtildi. Malatya İl İdare Heyetinin 13 Aralık 1954 tarihli kamulaştırma kararı kapsamında taşınmazların Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. tarafından kamulaştırıldığı aktarıldı. 1973 tarihli kadastro tutanaklarında ise taşınmazların kamulaştırma sahasında kaldığı, kamulaştırma bedelinin Türkiye İş Bankasındaki 473 numaralı hesaba 10 Şubat 1955 tarihinde yatırıldığı ve bu tarihten itibaren taşınmazların idare tarafından kullanıldığı kaydedildi.

Davada hak düşürücü süre gerekçesi kullanıldı
Başvurucular, taşınmazların usulüne uygun şekilde kamulaştırılmadığını ve kamulaştırma bedelinin ödenmediğini belirterek Türkiye Şeker Fabrikaları A.Ş. aleyhine Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinde tazminat davası açtı. Mahkeme, taşınmazların 1956 yılından önce kamulaştırıldığı ve 221 sayılı Kanun kapsamında bulunduğu gerekçesiyle davayı hak düşürücü süre nedeniyle reddetti. İstinaf incelemesinde ise Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi, kararı kaldırarak davanın 3402 sayılı Kadastro Kanunu’nun 12. maddesinin üçüncü fıkrasında düzenlenen 10 yıllık hak düşürücü süre nedeniyle reddine karar verdi. Yargıtay 5. Hukuk Dairesi de 15 Ekim 2020 tarihinde kararı onadı. AYM, kamulaştırma bedeli iddiasının değerlendirilmediğine dikkat çekti
Başvurucular, yargılama sürecinde kamulaştırma bedelinin ödenmediğini ileri sürdü. Bu kapsamda Türkiye İş Bankası ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasından alınan belgelerde, murisleri adına 473 numaralı hesabın bulunmadığına ilişkin bilgilere yer verildiğini belirtti. Anayasa Mahkemesi, yerel mahkemelerin kararlarında bu iddiaların yeterli şekilde değerlendirilmediğine dikkat çekti. AYM, geçerli bir kamulaştırmanın temel unsurlarından biri olan kamulaştırma bedelinin ödenip ödenmediğine ilişkin iddialara yargı mercilerince cevap verilmesi gerektiğini belirtti.
Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesine yeniden yargılama yolu
Anayasa Mahkemesi, yargılama makamlarınca kamulaştırma bedelinin ödenmediği yönündeki iddiaların değerlendirilmemesi nedeniyle mülkiyet hakkının korunmasına ilişkin usule yönelik güvencelerin yerine getirilmediği sonucuna vardı.
AYM, diğer başvurucular yönünden Anayasa’nın 35. maddesinde güvence altına alınan mülkiyet hakkının ihlal edildiğine karar verdi. İhlalin sonuçlarının ortadan kaldırılması amacıyla kararın, yeniden yargılama yapılmak üzere Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine hükmedildi.
Tazminat talebi reddedildi
Başvurucular, ihlalin tespitinin yanı sıra 21 milyon TL maddi ve 400 bin TL manevi tazminat talebinde bulundu. Anayasa Mahkemesi, yeniden yargılama yapılmasının yeterli giderim sağlayacağı gerekçesiyle tazminat taleplerinin reddine karar verdi. Kararda ayrıca 446,90 TL harç ve 40 bin TL vekâlet ücretinden oluşan toplam 40 bin 446,90 TL yargılama giderinin başvuruculara müştereken ödenmesine hükmedildi. Anayasa Mahkemesinin 22 Nisan 2026 tarihli kararı oybirliğiyle alındı.




