Sayıştay’ın 2025 yılı Malatya Büyükşehir Belediyesi Denetim Raporu’nda, belediyenin 2023, 2024 ve 2025 yıllarında yasal borçlanma limitini aştığı, bankalara olan kredi taksitlerinin zamanında ödenememesi nedeniyle de 2 milyar 951 milyon lirayı aşan ek mali yük oluştuğu belirtildi. Rapora göre belediyenin 2025 yılı sonundaki toplam borç stoku 16 milyar 305 milyon liraya ulaştı.

Özelikle Başkan Sami Er’den önceki Başkan Selahattin Gürkan döneminde bankalardan kullanılan kredilerin ödenmesinin geciktirildiği, faizlerle beraber ortaya ciddi bir durumun çıktığı görülüyor.

2023 yılında borç 9,3 milyar liraya ulaştı

Sayıştay raporundaki hesaplamalara göre Malatya Büyükşehir Belediyesinin 2023 yılında kesinleşmiş bütçe geliri 1 milyar 979 milyon 164 bin 24 lira 21 kuruş olarak kaydedildi. Yüzde 122,93’lük yeniden değerleme oranının uygulanmasıyla hesaplanan tutar 4 milyar 412 milyon 150 bin 359 lira 17 kuruş oldu.

Fendoğlu’ndan Çırmıktı ve yeni ilçe açıklaması
Fendoğlu’ndan Çırmıktı ve yeni ilçe açıklaması
İçeriği Görüntüle

Büyükşehir belediyeleri için uygulanan bir buçuk katlık sınır dikkate alındığında, 2023 yılı borçlanma limiti 6 milyar 618 milyon 225 bin 538 lira 76 kuruş olarak hesaplandı.

Ancak belediyenin toplam borç stoku aynı yıl 9 milyar 314 milyon 594 bin 113 lira 66 kuruşa ulaştı. Böylece belediyenin borç stoku, hesaplanan yasal limitin yaklaşık 2 milyar 696 milyon 369 bin lira üzerine çıktı.

2024 yılında borç 17,2 milyar liraya yükseldi

Rapora göre belediyenin 2024 yılı için esas alınan kesinleşmiş bütçe geliri 3 milyar 278 milyon 369 bin 718 lira 27 kuruş oldu. Yüzde 58,46’lık yeniden değerleme oranının uygulanmasıyla hesaplanan tutar 5 milyar 194 milyon 904 bin 655 lira 57 kuruşa yükseldi.

Büyükşehir belediyeleri için geçerli bir buçuk katlık uygulamayla 2024 yılı borçlanma limiti 7 milyar 792 milyon 356 bin 983 lira 36 kuruş olarak belirlendi.

Buna karşılık belediyenin toplam borç stoku 17 milyar 222 milyon 247 bin 880 lira 61 kuruş olarak hesaplandı. Bu tutar, belirlenen borçlanma limitini yaklaşık 9 milyar 429 milyon 891 bin lira aştı.

2025 yılı sonunda borçlanma limiti 2,95 milyar lira aşıldı

Sayıştay raporunda 2025 yılı için belediyenin 6 milyar 183 milyon 342 bin 106 lira 17 kuruşluk kesinleşmiş bütçe geliri esas alındı. Yüzde 43,93’lük yeniden değerleme oranının uygulanmasıyla hesaplanan tutar 8 milyar 899 milyon 684 bin 293 lira 41 kuruş oldu.

Büyükşehir belediyeleri için uygulanan bir buçuk katlık sınır sonucunda 2025 yılı borçlanma limiti 13 milyar 349 milyon 526 bin 440 lira 12 kuruş olarak hesaplandı.

Ancak belediyenin 31 Aralık 2025 itibarıyla toplam borç stoku 16 milyar 305 milyon 32 bin 93 lira 13 kuruş olarak kayıtlara geçti. Böylece belediyenin borç stoku, hesaplanan limitin 2 milyar 955 milyon 505 bin 653 lira 1 kuruş üzerine çıktı.

Sayıştay, borçlanma işlemlerinin 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68’inci maddesi ve 2025/2 sayılı Genelge’de belirlenen limit ve usul hükümlerine uygun yürütülmediğini, bu durumun belediyenin mali disiplinini olumsuz etkilediğini değerlendirdi.

Belediyeden borçların azaltılacağı açıklaması

Belediyenin Sayıştay’a verdiği cevapta, 2025 yılı itibarıyla 16 milyar 305 milyon 32 bin 93 lira 13 kuruşluk toplam borç stokunun yüzde 87,17’sinin kamu bankalarına olan kredi borçlarından oluştuğu belirtildi.

Söz konusu kredilerin 2023 yılının son çeyreğinde kullanıldığı ifade edilen belediye cevabında, mevcut gelirlerle kredi taksitlerinin karşılanamadığı kaydedildi.

Borç stokunun azaltılması amacıyla gider kontrolü, tasarruf uygulamaları, gelir artırıcı tedbirler ve finansman çalışmalarının sürdürüldüğü belirtilirken, borç stokunun yasal sınırların altına indirilmesi ve Genelge hükümlerine uygun hareket edilmesi yönünde çalışma yürütüldüğü bildirildi.

Banka kredileri zamanında ödenemedi, 2,95 milyar liralık ek yük oluştu

Sayıştay raporundaki ikinci önemli tespit ise bankalardan kullanılan kredilerin taksitlerinin vadelerinde ödenememesi oldu.

Raporda, Selahattin Gürkan döneminde (2022 – 2023) belediyenin bankalardan kullandığı 30 ayrı krediye ilişkin taksit ödemelerini zamanında gerçekleştiremediği, bu borçların çeşitli tarihlerde yeniden yapılandırıldığı ve yapılandırmalar sonucunda belediyenin ek anapara ve faiz yüküyle karşı karşıya kaldığı belirtildi.

O krediler şöyle: 

  1. Borçlanma tarihi: 29.09.2023 — İlk borç anapara tutarı: 250.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 1.168.691.784,40 TL
  2. Borçlanma tarihi: 01.08.2023 — İlk borç anapara tutarı: 59.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 280.845.595,09 TL
  3. Borçlanma tarihi: 08.04.2022 — İlk borç anapara tutarı: 115.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 161.082.784,47 TL
  4. Borçlanma tarihi: 20.12.2022 — İlk borç anapara tutarı: 15.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 26.843.600,02 TL
  5. Borçlanma tarihi: 27.12.2022 — İlk borç anapara tutarı: 25.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 33.132.303,36 TL
  6. Borçlanma tarihi: 28.12.2022 — İlk borç anapara tutarı: 25.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 33.842.356,91 TL
  7. Borçlanma tarihi: 29.12.2022 — İlk borç anapara tutarı: 25.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 33.834.050,72 TL
  8. Borçlanma tarihi: 30.12.2022 — İlk borç anapara tutarı: 60.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 80.569.998,72 TL
  9. Borçlanma tarihi: 10.07.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 132.850.384,35 TL
  10. Borçlanma tarihi: 17.07.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 131.066.621,78 TL
  11. Borçlanma tarihi: 11.08.2023 — İlk borç anapara tutarı: 341.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 1.623.192.419,53 TL
  12. Borçlanma tarihi: 31.10.2023 — İlk borç anapara tutarı: 607.530.500,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 1.710.181.109,94 TL.
  13. Borçlanma tarihi: 18.11.2022 — İlk borç anapara tutarı: 40.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 33.246.539,69 TL.
  14. Borçlanma tarihi: 23.12.2022 — İlk borç anapara tutarı: 150.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 278.663.854,75 TL.
  15. Borçlanma tarihi: 12.05.2023 — İlk borç anapara tutarı: 200.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 345.714.604,48 TL.
  16. Borçlanma tarihi: 07.11.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 114.304.619,39 TL.
  17. Borçlanma tarihi: 03.10.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 113.124.491,02 TL.
  18. Borçlanma tarihi: 06.10.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 113.554.863,11 TL.
  19. Borçlanma tarihi: 09.10.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 113.579.787,44 TL.
  20. Borçlanma tarihi: 13.10.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 113.352.369,65 TL.
  21. Borçlanma tarihi: 16.10.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 120.875.805,03 TL.
  22. Borçlanma tarihi: 15.11.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 115.609.274,68 TL.
  23. Borçlanma tarihi: 20.11.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 119.342.008,41 TL.
  24. Borçlanma tarihi: 27.12.2022 — İlk borç anapara tutarı: 150.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 256.534.795,85 TL.
  25. Borçlanma tarihi: 17.05.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 94.502.342,59 TL.
  26. Borçlanma tarihi: 23.05.2023 — İlk borç anapara tutarı: 50.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 93.342.637,22 TL.
  27. Borçlanma tarihi: 30.05.2023 — İlk borç anapara tutarı: 100.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 188.458.249,23 TL.
  28. Borçlanma tarihi: 31.05.2023 — İlk borç anapara tutarı: 100.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 188.414.508,26 TL.
  29. Borçlanma tarihi: 01.06.2023 — İlk borç anapara tutarı: 100.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 189.536.854,19 TL.
  30. Borçlanma tarihi: 02.06.2023 — İlk borç anapara tutarı: 100.000.000,00 TL — İlk borç faiz tutarı: 191.059.872,68 TL.

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 1’inci maddesinde kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasının, hesap verebilirliğin ve mali saydamlığın sağlanmasının amaçlandığı hatırlatıldı.

Aynı Kanun’un 34’üncü maddesine göre kamu idarelerinin nakit mevcudunun tüm ödemeleri karşılayamaması durumunda giderler muhasebe kayıtlarına alınma sırasına göre ödeniyor. Ancak gecikme cezası veya faiz gibi ek mali yük getirecek borçların, belirtilen ödeme sıralamasına uyulmaması hâlinde öncelikli olarak karşılanması gerekiyor.

Faiz, anaparayı geçti!

Sayıştay incelemesinde, belediyenin 30 ayrı kredi için başlangıçta kullandığı toplam anapara tutarının 3 milyar 62 milyon 530 bin 500 lira olduğu belirlendi. Bu kredilerin kullanıldıkları tarihlerdeki toplam faiz tutarı ise 8 milyar 199 milyon 350 bin 486 lira 96 kuruş olarak hesaplandı.

Başlangıçtaki anapara ve faiz yükünün toplamı 11 milyar 261 milyon 880 bin 986 lira 96 kuruş oldu.

Ancak taksitlerin zamanında ödenememesi ve borçların yeniden yapılandırılması sonrasında, 31 Aralık 2025 itibarıyla söz konusu kredilerin toplam anapara borcu 6 milyar 291 milyon 711 bin 982 lira 44 kuruşa, faiz borcu ise 7 milyar 921 milyon 636 bin 734 lira 84 kuruşa yükseldi.

Böylece kredilerin toplam anapara ve faiz yükü 14 milyar 213 milyon 248 bin 717 lira 28 kuruşa ulaştı. Başlangıçtaki toplam yük ile 2025 sonundaki tutar arasındaki fark ise 2 milyar 951 milyon 467 bin 730 lira 32 kuruş oldu.

Raporda, kullanılan kredilerin büyük bölümünün belediyenin cari giderlerinde kullanıldığının da görüldüğü belirtildi.

Belediyeden kredi ödemeleri için finansman çalışması açıklaması

Belediye cevabında, banka kredilerinin mahallî idareler seçimlerinden kısa süre önce, 2023 yılının son çeyreğinde kullanıldığı ifade edildi. Mevcut gelirler ve nakit akışının kredi taksitlerini karşılamaya yetmediği belirtilerek, diğer kamu hizmetlerinin aksatılmaması amacıyla banka kredi borçlarının ertelendiği kaydedildi.

Bu ertelemelerin belediyeye ek anapara ve faiz yükü getirdiği kabul edilirken, banka borçlarının vadelerinde ödenebilmesi için bankalar nezdinde girişimlerde bulunulduğu ve iç kaynaklardan nakit oluşturulmasına yönelik finansman çalışmalarının sürdürüldüğü bildirildi.

Sayıştay’dan mali tedbir ve ödeme önceliği uyarısı

Sayıştay, belediyenin borçlanma işlemlerini 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 68’inci maddesi ile 2025/2 sayılı Genelge’de belirlenen limit ve usullere uygun yürütmesi, borç stokunu sürdürülebilir seviyelere indirmesi ve mali disiplini sağlamaya yönelik tedbirleri etkin biçimde uygulaması gerektiğini belirtti.

Raporda ayrıca banka borçlarının vadelerinde ödenebilmesi için gerekli mali tedbirlerin alınması ve ödeme önceliklerinin 5018 sayılı Kanun’un 34’üncü maddesine uygun şekilde belirlenmesi gerektiği vurgulandı.

Muhabir: Onay Ozan