Malatya’nın Darende ilçesinde sonbaharın gelmesiyle birlikte kışlık yiyecek hazırlıkları da hız kazandı. Günpınar Mahallesi’nde doğadan toplanan kuşburnuları, geçmişten günümüze aktarılan geleneksel yöntemlerle işlenerek kavanozlara dolduruluyor. Hazırlanması günler süren kuşburnu marmeladı, özellikle kış aylarında kahvaltı sofralarında yerini alıyor. Mahalle sakinlerinden Fatma Ateş de ailesinden öğrendiği yöntemleri uygulayarak yöreye özgü bu lezzeti yaşatmaya devam ediyor.
Malatya’da kuşburnunun marmelada dönüşen yolculuğu
Darende’nin dağlık alanlarında ve bahçelerinde yetişen kuşburnuları, sonbaharda olgunlaşmalarının ardından toplanıyor. Ancak meyvelerin marmelada dönüşmesi için uzun ve dikkat gerektiren bir hazırlık sürecinden geçmesi gerekiyor. Günpınar Mahallesi’nde yaşayan Fatma Ateş, kuşburnu marmeladının yapımına meyvelerin temizlenmesiyle başladıklarını anlattı.
Toplanan kuşburnularının saplarının ve uç kısımlarının ayıklandığını belirten Ateş, meyvelerin iki ila üç gün boyunca güneşte bekletildiğini ifade etti. Bu işlemin ardından iyice yıkanan kuşburnuları, yaklaşık 40 dakika ile bir saat arasında kaynatılıyor.
Çekirdekleri ve tüyleri tek tek ayrılıyor
Kuşburnu marmeladı hazırlığında en fazla emek gerektiren aşamalardan biri de meyvelerin süzülmesi oluyor. Kaynatıldıktan sonra soğumaya bırakılan kuşburnuları, önce kalın süzgeçlerden, ardından daha sık dokulu eleklerden geçiriliyor. Bu işlemler sırasında meyvenin içerisinde bulunan çekirdekler ve ince tüyler ayrıştırılıyor.
Süzme işleminin tamamlanmasıyla elde edilen kuşburnu karışımı yeniden ocağa alınıyor. Tercihe göre şeker eklenen karışım, marmelat kıvamına ulaşıncaya kadar karıştırılarak pişiriliyor. Hazırlanan marmelat, sıcak halde kavanozlara doldurularak kış aylarında tüketilmek üzere saklanıyor.
Darende’de kahvaltının geleneksel üçlüsü: Gilik, ceviz ve kuşburnu
Günpınar Mahallesi’nde kuşburnu marmeladı yalnızca bir kışlık yiyecek olarak değil, yöresel kahvaltı kültürünün önemli bir parçası olarak da tüketiliyor.
Fatma Ateş, farklı bölgelerde simit olarak adlandırılan ancak Günpınar’da gilik adıyla bilinen geleneksel yiyeceğin, ceviz ve kuşburnu marmeladıyla birlikte sofralara getirildiğini anlattı. Özellikle kış sabahlarında tercih edilen bu lezzetler, mahallede yıllardır sürdürülen kahvaltı alışkanlıkları arasında bulunuyor. Şekerli veya şekersiz hazırlanabilen kuşburnu marmeladı, kahvaltının yanı sıra çaya ya da sıcak suya karıştırılarak da tüketiliyor.
Atalarından öğrendiği geleneği sürdürüyor
Kuşburnu marmeladı yapımını aile büyüklerinden öğrendiğini belirten Fatma Ateş, hazırlık sürecinin zahmetli olmasına rağmen bu geleneği devam ettirdiğini söyledi.
Kuşburnunun sağlık açısından faydalı olduğuna inandıklarını ifade eden Ateş, yöresel lezzetlerin unutulmaması gerektiğini dile getirdi. Geleneksel yöntemlerle hazırladığı marmeladı anlatan Ateş, “Güzel bir gelenek, güzel bir tat. Yiyenlere afiyet olsun.” ifadelerini kullandı.
Günpınar’da kış hazırlıkları kültürel mirasa dönüşüyor
Malatya’nın Darende ilçesine bağlı Günpınar Mahallesi’nde her yıl sonbaharda başlayan kuşburnu toplama ve marmelat hazırlama süreci, ailelerin kışlık yiyecek ihtiyacının karşılanmasının yanı sıra yöresel mutfak kültürünün korunmasına da katkı sağlıyor. Dağlardan ve bahçelerden toplanan meyvelerin geleneksel yöntemlerle işlenmesi, geçmişte büyüklerden öğrenilen bilgilerin yeni nesillere aktarılmasına olanak tanıyor. Günpınar’da sofralara taşınan kuşburnu marmeladı, Darende’nin nesillerdir yaşatılan yöresel tatları arasındaki yerini koruyor.
Kaynak: MHA





