Turgut Özal Tıp Merkezi Kemik İliği Nakli Ünitesi, Terapötik Aferez Ünitesi ve Doku Tipleme Laboratuvarı Sorumlusu Prof. Dr. Mehmet Ali Erkurt, merkezin ulaştığı nakil sayısının önemli olduğunu ancak asıl hedeflerinin kaliteyi artırmak ve bilimsel üretimi güçlendirmek olduğunu belirtti.
Busabahtv'ye konuşan Erkurt, uzun yıllara dayanan deneyimin ardından hedeflerinin Malatya’yı uluslararası düzeyde tercih edilen bir transplantasyon ve hücresel tedavi merkezi haline getirmek olduğunu söyledi.
16 yılda 2 binden fazla nakil
Turgut Özal Tıp Merkezi’nin 2010 yılında Sağlık Bakanlığından aldığı ruhsatın ardından kök hücre nakli alanında önemli bir deneyim kazandığını belirten Prof. Dr. Mehmet Ali Erkurt, 2020 yılında Onkoloji Hastanesi bünyesinde hizmete giren 40 yataklı Kemik İliği Nakli Ünitesi ile merkezin kapasitesinin daha da güçlendiğini ifade etti.
Merkezde bugüne kadar 2 binin üzerinde hematopoietik kök hücre nakli gerçekleştirildiğini aktaran Erkurt, Malatya dışından ve yurt dışından gelen hastalara da hizmet verdiklerini kaydetti.
Erkurt, kök hücre naklinde yüksek sayılara ulaşmanın tek başına başarı kriteri olmadığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı:
“Kemik iliği naklinde yüksek sayılara ulaşmak önemli ancak bizim için asıl önemli olan, bu deneyimi kaliteyle birleştirebilmektir. Nakil yalnızca kök hücrenin hastaya verildiği bir işlem değildir. Doğru hastanın seçilmesi, doğru donörün belirlenmesi, HLA uyumunun ortaya konulması, kök hücrenin uygun şekilde toplanması, hastanın nakle hazırlanması ve nakil sonrasında çok yakın takip edilmesi gerekir. Biz bütün bu süreci aynı merkez içerisinde yönetebilen güçlü bir altyapıya sahibiz.”
“Donör yok” dönemi geride kalıyor
Kök hücre naklinde geçmişte en önemli sorunlardan birinin uygun donör bulmak olduğunu belirten Erkurt, TÜRKÖK ve haploidentik nakiller sayesinde hastaların donör seçeneklerinin önemli ölçüde arttığını söyledi.
Tam uyumlu kardeş vericisi bulunmayan hastalarda akraba dışı gönüllü vericilerin önemli bir alternatif haline geldiğini belirten Erkurt, Turgut Özal Tıp Merkezi’nde son iki yılda TÜRKÖK aracılığıyla yaklaşık 100 akraba dışı kök hücre nakli gerçekleştirildiğini açıkladı.
Erkurt, günümüzde hastaların yalnızca tam uyumlu kardeş vericisi üzerinden değerlendirilmediğini belirterek şöyle konuştu:
“Bugün artık hastaya sadece ‘Tam uyumlu kardeşin var mı?’ diye bakmıyoruz. Tam uyumlu kardeş yoksa TÜRKÖK var, akraba dışı vericiler var, haploidentik aile içi vericiler var. Modern transplantasyonun en önemli gelişmelerinden biri donör seçeneklerinin bu kadar genişlemiş olmasıdır.”
Haploidentik nakillerin de uygun hastalar için önemli bir seçenek haline geldiğini ifade eden Erkurt, anne, baba, çocuk veya yarı uyumlu kardeşlerden kök hücre alınabilmesinin daha fazla hastaya nakil şansı sunduğunu söyledi.
Malatya’da “transplantasyon ekosistemi”
Başarılı bir kök hücre naklinin yalnızca nakil işlemiyle sınırlı olmadığını belirten Erkurt, güçlü laboratuvar ve teknik altyapının önemine dikkat çekti.
Turgut Özal Tıp Merkezi’nde donör seçiminden nakil sonrasındaki takibe kadar sürecin önemli bir bölümünün aynı çatı altında yürütüldüğünü aktaran Erkurt, Doku Tipleme Laboratuvarında yüksek çözünürlüklü HLA testlerinin yeni nesil dizileme yöntemleriyle yapılabildiğini söyledi.
Nakil sonrasında hastadaki donör hücrelerinin oranını belirlemek amacıyla kimerizm testlerinin de gerçekleştirildiğini belirten Erkurt, Aferez Ünitesinde ise kök hücre toplama işlemlerinin yanı sıra çeşitli hastalıklarda terapötik aferez uygulamalarının yapıldığını kaydetti.
Merkezin en önemli güçlerinden birinin deneyimli hekim, hemşire, biyolog, teknisyen ve koordinatörlerden oluşan ekip olduğunu vurgulayan Erkurt, şöyle konuştu:
“Donörün doku uyumunu yüksek çözünürlükte değerlendirebiliyor, nakil sonrasında kimerizmle hastanın donör hücrelerini ne oranda taşıdığını takip edebiliyoruz. Aferez ünitemizde kök hücre toplama işlemlerini gerçekleştiriyoruz. Dolayısıyla donör seçiminden hücre toplamaya, nakilden laboratuvar takibine kadar bir transplantasyon ekosisteminden söz ediyoruz.”
Hedef sadece nakil sayısını artırmak değil
Prof. Dr. Mehmet Ali Erkurt, merkezin gelecek hedeflerinin yalnızca gerçekleştirilen nakil sayısını artırmak olmadığını belirtti.
Öncelikli hedeflerinin nakil ilişkili mortaliteyi azaltmak, enfeksiyon ve graft-versus-host hastalığı gibi komplikasyonları daha etkin yönetmek, uzun dönem sağkalımı ve hastaların yaşam kalitesini artırmak olduğunu ifade eden Erkurt, bilimsel çalışmaların ve uluslararası işbirliklerinin de geliştirileceğini söyledi.
“Malatya’yı uluslararası merkez yapmak istiyoruz”
Hematolojide hücresel tedavilerin gelecekte çok daha önemli bir konuma geleceğini belirten Erkurt, 16 yıllık kök hücre nakli deneyimini yeni nesil tedavilere taşımak istediklerini dile getirdi.
Mezenkimal kök hücre, CAR-T tedavileri, ileri immünoterapiler ve kişiselleştirilmiş transplantasyon yaklaşımlarının önümüzdeki dönemin önemli çalışma alanları olacağını belirten Erkurt, hedeflerinin Malatya’yı uluslararası düzeyde tanınan bir sağlık merkezi haline getirmek olduğunu söyledi.
Erkurt hedeflerini şu sözlerle açıkladı:
“Hedefimiz Malatya’yı yalnızca Türkiye’de çok sayıda nakil yapılan bir merkez olarak değil; bilim üreten, insan yetiştiren ve uluslararası hastaların tercih ettiği bir transplantasyon ve hücresel tedavi merkezi olarak konumlandırmak.”




