Şanlıurfa tarih boyunca çok sayıda büyük depremin etkisini yaşarken, kentteki geçmiş depremlerin önemli bölümünün kent sınırları dışında meydana geldiği belirtildi. Son sarsıntının ise Şanlıurfa içerisinde gerçekleşmesi, bölgedeki fayların durumuna ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, Şanlıurfa’daki 5,8 büyüklüğündeki depremin meydana geldiği fayın Doğu Anadolu Fayı ile bağlantılı stres alanında bulunan yanal atımlı bir fay olduğunu ifade etti. Üşümezsoy,
“Şanlıurfa'daki 5.8 depremin analizini yaptığımız zaman bu fayın yanal atımlı bir fay olduğunu görüyoruz. Yani aynı Doğu Anadolu fayının etkisinde kuvvetlerinde gelişmiş faydır” dedi.
“6 Şubat’ta kırılan fay hattının kollarında da stres söz konusu”
Doğu Anadolu Fayı’nın 6 Şubat depremleri sırasında Pazarcık, Gölbaşı ve Erkenek hattında kırıldığını belirten Üşümezsoy, bu ana fay sistemine çapraz gelen Adıyaman Fayı’na dikkat çekti. Üşümezsoy,
“Doğu Anadolu fayı 6 Şubat'ta Pazarcık, Gölbaşı ve Erkenek boyunca yırtıldı. Ancak ona verev yani çapraz gelen bir kol var. Doğu Anadolu fayına verev gelen Adıyaman fayı, çok belirgin bir fay değil. Parça parça ara ara tam tek parça devam etmiyor. Arap plakasına doğuya doğru ilerliyor” ifadelerini kullandı.
Şanlıurfa’daki depremin de bu sistem içerisinde değerlendirilmesi gerektiğini belirten Üşümezsoy, sözlerini şöyle sürdürdü:
“Doğu Anadolu fayı boyunca doğuya doğru giderken ana stresi Doğu Anadolu'da olsa da Arap plakası içindeki makaslama zonunda yer alan bir deprem. Adıyaman Fayı denilen fay, sağ yönlü olarak bu sistemin içindedir ve bunda 5.8'lik deprem olmuştur.”
Üşümezsoy, bölgedeki diğer faylara da dikkat çekerek,
“Bunun güneyinde Lice Fayı vardır. Lice fayı ters faydır. Bu fay ise Doğu Anadolu Fayı gibi yanal atımlıdır” dedi.
Malatya için dikkat çeken değerlendirme
Şanlıurfa’daki deprem değerlendirilirken Malatya da açıklamaların önemli başlıklarından biri oldu. 6 Şubat depremlerinden bu yana bölgede yaşanan sarsıntılar ve Doğu Anadolu Fayı üzerindeki stres dağılımına ilişkin daha önce yaptığı değerlendirmeleri hatırlatan Üşümezsoy, Malatya çevresindeki fay hareketliliğine dikkat çekti.
Üşümezsoy daha önce yaptığı açıklamada,
“6 Şubat depremleri olduğunda Doğu Anadolu Fayı normal olarak çalıştırdı. Pütürge'den geçip Erkenek ve oradan Gölbaşı ve Pazarcık'a kadar uzanan bir hat olduğu halde Pütürge’ye hiç geçemedi. Ama buna karşılık Pazarcık ile Erkenek arasında fay kırıldı” ifadelerini kullanmıştı.
Bu durumun Pütürge çevresine stres yüklediğini belirten Üşümezsoy,
“Bu aslında Pütürge'ye kırılmanın iki ucundan da stres yüklemişti. Biri doğudan 2020 Sivrice depremi ve diğeri 2023’te 6 Şubat Depremleri’ydi ve o stresli bölgede depremler olmaya devam etti” demişti.
“Ana stres Doğu Anadolu Fayı’nda bu bölgede boşalmıştır”
Şanlıurfa’daki 5,8 büyüklüğündeki depremin ardından bu sarsıntının ne anlama geldiğine ilişkin de değerlendirmede bulunan Üşümezsoy, depremin meydana geldiği noktanın daha önce haritalanmış bir fay hattı üzerinde olduğunu söyledi. Üşümezsoy,
“Bu depremin olduğu nokta yapılan TPAO tarafından yapılan çalışmalarda haritalanmış bir fay hattı. Ancak Doğu Anadolu Fayı gibi net devam eden, tek parça bir fay değil. Birçok yerde çizgisel olarak işaretlenmiş parçalar var” dedi.
Bu fay yapısının bölgedeki stres dağılımı açısından önem taşıdığını belirten Üşümezsoy,
“Bunun da anlamı şu: Ana stres Doğu Anadolu fayında bu bölgede boşalmıştır. Onun stres boşaltması da Arap plakası üzerindeki fayları tetiklemesiyle sonuçlanır” ifadelerini kullandı.
Üşümezsoy açıklamasının devamında Arap Plakası’nın hareketine dikkat çekerek,
“Burada Arap Plakası doğuya gidiyor. Aynı Adana kuzeyinden Malatya'ya uzanan depremlere benzeyen bir yapı. Buradaki de Arap plakası üzerine doğru oluyor” dedi.
Böylece Şanlıurfa’da meydana gelen 5,8 büyüklüğündeki deprem, yalnızca Şanlıurfa çevresindeki faylarla sınırlı olmayan, 6 Şubat depremleri sonrasında Doğu Anadolu Fayı, Adıyaman çevresi, Pütürge-Sivrice hattı ve Malatya çevresindeki stres dağılımı açısından da tartışılan bir gelişme olarak gündeme geldi.




