Bitkileri dondan korumak için öncelikle nasıl bir zirai donla karşı karşıya olunduğunun bilinmesi gerektiğini belirten Gezer “Zirai donlar oluş bakımından radyasyon donları ve adveksiyon donları olmak üzere ikiye ayrılırlar. Radyasyon donlarında, toprak gün boyunca güneşten ısı enerjisi alır ve bu enerjiyi gece boyunca atmosfere verir ve sabaha karşı bütün enerjisini kaybederek hızla soğumaya başlar. Toprak soğudukça temas halinde olduğu hava tabakasını da soğutur. Bunun sonucunda toprağa yakın
Kültürel tedbirler
En önemli dondan korunma yönteminin kültürel tedbirler olduğunu söyleyen Gezer uygun arazilerin tercih edilmesi, dondan zarar görme ihtimali yüksek olan vadi ve kanyonlara bahçe kurulmaması ve dona dayanıklı çeşitlerin kullanılmasının bu önlemlerden bazıları olduğunu kaydetti.
Dondan koruma tedbirlerinden birinin de sisleme yöntemi olduğunu ifade eden Gezer “Bu yöntemde su buharlaştırılarak ya da yüksek basınçla bir memeden geçirerek ince zerreler halinde parçalanır ve havaya karıştırılarak sera etkisi yapacak yapay bulut oluşturulmaya çalışılır. Bu yöntemle ortam sıcaklığı 1-2 derece artırılabilir. Çok etkili bir yöntem değildir” şeklinde konuştu.
Dondan koruma tedbirlerinden bir diğerinin de ısıtma yöntemi olduğunu belirten Gezer, “Bahçe içine 5-10 metre aralıklarla kurulacak soba ya da benzeri sistemlerle ortam ısıtılmaya çalışılır. Bu yöntemin yakıt maliyeti yüksek olduğundan çok tercih edilmez. Sık aralıklarla araba lastiği vb. şeylerin yakılması da benzer sonucu verebilir. Bununla birlikte saman yakılarak oluşan dumanın bulut işlevi göreceği bir yanılsamadan ibarettir ve faydasızdır” diye konuştu.
Son yıllarda Akdeniz, Ege ve Marmara Bölgelerinde kullanımı gittikçe artan bir korunma yönteminin de rüzgâr fanı kullanımı olduğunu aktaran Gezer, “Bahçeye kurulacak fan sayısı her 20 dekar bahçe için bir fan olacak şekilde hesaplanır. Bu yöntemde 10-12 metre yükseğe kurularak 100-200 kW’lık bir termik motorla çalıştırılan 5-6 m çapa ve dakikada 1000-1500 devre sahip bir fan yukarıdaki görece daha sıcak havayı ağaç bölgesindeki soğuk hava üzerine püskürterek ortam sıcaklığının 3 derece kadar art
Ağaçları zirai dondan korumak için kullanılacak en etkili yöntemin yağmurlama sulama yöntemi olduğunu sözlerine ekleyen Gezer, “Malatya’da kayısıda yaptığımız denemelerde oldukça tatminkâr sonuçlar aldığımız bu yöntem, bitkilerin dondan korunmasına yönelik önemli bir potansiyel barındırmaktadır. Bilindiği gibi su donarken çevreye ısı verir, buharlaşırken ise çevreden ısı alır. Atılan su meyve, çiçek, yaprak ve dal üzerinde donarken çevresini ısıtır. Sulama devam ettiği sürece ağaç çevresinde sıc