Bu gün ilçe merkezinde yaşayan halktan: Mamıcı Oğullarının Rışvan aşiretinde ayrıldığı, Güzel Oğullarının Erzurum’da, Karaahmet Oğllarının Darende Cafikli köyünde, Ahmet Oğullarının İlisuluk kaöyünde, Acar, soyadlıların Hekimhan Güzelyurt kasabasında, Yılmaz ve Kayış soyadlılar ile Acem Oğullarının Darende’de, Çiftçi Oğullarının Harput’ta, Boyraz Oğullarının Gaziantep deki Barak aşiretinde ayrılarak buraya yerleştikleri rivayet edilir. 27 Mayis 1915 yılında Ayvalı Nahiyesinde yeterli bir hükümet konağını bulunmaması nedeni ile Nahiye teşkilatı kuluncak’a kaldırılmıştır.
15 Aralık 1915 tarihinde ise Ayvalı köy Kuluncak Nahiye olmuştur.
1934 yılına kadar Sivas iline bağlı bulunan Kuluncak Nahiyesi 1934 tarihinde Darende’nin ilçe olması ile birlikte Darende ilçesine bağlı olarak Malatya iline bağlanmıştır.
16.02.1972 tarihinde Kuluncak Nahiyesine belediye teşkilatı kurulmuştur.
09 Mayis 1990 tarihinde ilçe teşkilatının kurulmuş olan Kuluncak ilçesine bağlı 6 mahalle 22 köy ve bu köylere bağlı 26 mezra bulunmaktadır.
1894–1895 tarihlerinde Kuluncak merkez ile 17 köyünün toplam nüfusu 2846.dir.
İlçeye hayat veren en önemli akarsuyu Tohma Çayı’nın Balıklıağa koludur.
Bu civarda bulunan köyler çayın yaratığı sulama imkanlarından dolayı tarımsal faaliyetlerden etkin bir biçimde faydalan Sofular, Bicir, Avlar, Kuluncak ilçe merkezi, Aşağı Çayköy, Sultanlı, Kynarca, ve Aşağıselimli köyleri bulunmaktadır.
Genel olarak engebeli bir arazi yapısına sahip olana Kuluncak’ın ilçe merkezinin batısında bulunan İlisuluk, Çayköy ve Alvar köyü üçgeninde küçük yapılı orman sahası bulunmaktadır.
Balıklıağa çayı vadisinde kayısı, elma, kavak söğüt vs. ağaçlarla kaplıdır. Dere ve küçük su gözelerinin dışındaki araziler çıplaktır.
Kıraç arazilere buğday, arpa nohut ve mercimek ekimi yapılmaktadır.
İlçenin konumu arıcılığa elverişli olmasına rağmen yeteri kadar arıcılık yapılmamaktadır.
İlçe ekonomisine büyük katkısı olan hayvancılık durma noktasına gelmiştir. İlçe civarı çinko, demir ve bakır madenleriyle zengin olup, Karakuz Dağı bir dönem etkin bir maden işletmesi olarak faaliyet göstermiştir.
Alvar köyünde bulunan tarihi hamamın şifalı olduğuna inanılmaktadır.
Ancak bu sıcak su, bugün Tohma Çayı yatağının sularına gömülmş durumdadır.
Kuluncak ilçesine ilçe teşkilatı kurulmadan önce sürekli dışarıya göç vermiştir.
Ancak ilçe teşkilatının kurulması ile birlikte göç durma noktasına gelmiştir. Dışarıya göçenlerden bazı emeklilerin gelip tekrar yerleştiği görülmektedir.
İlçedeki Başören, Konaktepe ve Darılı köylerinde okuma yazma oranının yüksek olması bu köylerin adeta boşaltma noktasına getirmiştir.
Geçmişte yaşamış olan Leylek Tepe’sinin üstünde bulunan Leylek Baba, Alvar Köyü’nde Kabak Abdal, Bicir Köyü’nde Derviş Ali Kuluncak merkez ilçede Siyahi Baba (Arpacı Goca-Mehmet Halife) gibi kişiler hakkında bir çok efsane bulunmaktadır.
Günümüzde bu kişilerin mezarları ziyaret olarak kabul edilmektedir.
Kendi kültürüne sahip çıkmaya çalışan Kuluncak ilçesinde, Ömer Kusuri, Sefil Şurbi, Mahsuni (Abdul kadir Yılmaz), Cevri, Çilekeş Turabi, Memiş Tunç, Esma Köse, Aygüni, Fedayi, Sıhati, Şükrü Poyraz, Necip Gökenç gibi halk şairleri yetişmiştir.