Akçadağ yöresinde ilk yerleşim M.Ö. 111'de eski Tunç devrinde başlamış, Geç Hitit, Roma ve Bizans devirlerinde devam etmiştir. Bu devirlerin yörede yaşandığı Akçadağ ilçe merkezinde yer alan Akçadağ Höyük ve Akçadağ kasabasında yer alan Ören Höyük ve Akçadağ Ören kasabası yolu üzerinde bulunan ikinciler Höyükte yapılan yüzey çalışmalarıyla belirlenmiştir. İlçemiz Osmanlı döneminde de yerini koruyarak Sultan Hamid'in Doğu Anadolu'da meydana getirdiği Hamidiye Alayları çerçevesinde Osmanlı ordusuna at ve zahire yetiştirmiştir.   

            Hekimhan ve Doğanşehir İlçeleri buraya bağlı birer köy ve bucak merkezi iken 1921 yılında  Hekimhan, 1944 yılında  ise  Doğanşehir Akçadağ’dan ayrılarak kendi başlarına birer ilçe olmuşlardır.

        AKÇADAĞ’IN DÜZÜNE ISIMLİ TÜRKÜMÜZÜ İRDELEYELİM

        Bu Akçadağ türküsü TRT repertuarının 3602 sıra numarasında  kaynak kişi olarak Aşık Abdullah Gülhani, derleyen kişi olarak da Mansur Kaymak adına kayıtlıdır. Usul olarak 4/4 vuruşlu olan türkümüz Uşşak makamındadır. Türkünün TRT kaydındaki sözleri şöyledir:

 AKÇADAĞ'IN DÜZÜNE
BUĞDAY EKTİM YÜZÜNE
BEN GÖNLÜMÜ KAPTIRDIM
BİR HAYININ KIZINA

AKÇADAĞ KÖYÜ YAZI
ŞU GELEN KİMİN KIZI
BENİ BİR GÜZEL VURDU
AÇTI GALBİME SIZI

EKİNLER EKİLİYOR
BÜLBÜLLER ÖTÜŞÜYOR
YARİMDEN MEKTUP GELMİŞ
YÜREĞİM TUTUŞUYOR

Biraz da Aşık Abdullah Gülhani’yi yad edelim.

Aşık Gülhani (Abdullah TUZCU)

Akçadağ’da 1951 yılında doğdu. İlkokul mezunu olup evli ve dört çocuk babasıdır. Devlet memuru olan ve saz çalmasını bilen âşık usta malı deyişlerle kendi deyişlerini söylemektedir. Hazırladığı iki kasetin yanında 1972-1973 yıllarında on iki adet 45’lik plak yayınlamıştır. Çeşitli festival ve şenliklerde ödüller almıştır.

 Abdullah Gülhani, “Akçadağ’ın düzüne” “Gelin oldum Karabekir eline”ve “Bağçanızda bir daş attım vişneye” isimli türküleri ile ünlenmiştir. 2009 yılında vefat etmiştir.

         TÜM TÜRKÜLER İSİMLİ TÜRKÜ SÖZLERİ KİTABIM NE DİYOR

         Çocukluğumdan beri mahalli sanatçıların, aşıkların türkülerini dinleyerek not alma alışkanlığını edinmişimdir. Akçadağ’ın düzüne türküsünü de bir Akçadağ’lı aşıktan dinleyerek not almışım. Bu türkü sevdam, 2009 yılında “Tüm Türküler” isimli kitap haline dönüştü. Hem TRT ye kaydedilen türküler hem de zamanımızda okunan diğer türkülerin sözlerinin farklı olduğuna vakıf olmuşumdur. Türkü sözlerinin kaynak kişinin sözlerinin değiştirilerek aktarılmasına hep olumsuz bakmışımdır. Tüm türküler isimli kitabımda bu lazımeye mümkün mertebe uymaya çalışmışımdır. Bu bakımdan tüm türküler kitabım araştırmaya dayanan bilimsel nitelik taşıyan bir kaynaktır. Bu kitabımda Akçadağın türküsü okunduğu şekilde şu sözlerle yer almıştır.

4/4- Malatya/Akçadağ-Abdullah Gülhani-Mansur

Kaymak

 Akçadağ’ın düzüne canım oy oy oy gülüm oy oy oy

Arpa ektim yüzüne canım oy oy gülüm oy oy oy

Ben gönlümü kaptırdım canım oy oy oy gülüm oy oy oy

Bir zalımın kızına canım oy oy oy gülüm oy oy oy

 Akçadağ kuru yazı canım oy oy oy gülüm oy oy oy

Şu gelen kimin kızı canım oy oy oy gülüm oy oy oy

Beni bir zalım vurdu canım oy oy oy gülüm oy oy oy

Açtı galbime sızı canım oy oy oy gülüm oy oy oy

 Ekinler ekiliyor canım oy oy oy gülüm oy oy oy

Bülbüller ötüşüyor canım oy oy oy gülüm oy oy oy

Yarimden mektup gelmiş canım oy oy oy gülüm oy oy oy

Yüreğim tutuşuyor canım oy oy oy gülüm oy oy oy

            Gerçekten Akçadağ ekli  resimden de anlaşılacağı üzere düzlük ve ovalıktır. TRT de kayıtlı Türkü sözlerinde Arpa yerine buğday ekilmesine, zalım yerine hayın sözcüğünün kullanılmasına fazla bir ses çıkartmıyorum. Ancak Akçadağ Köyü cümlesine kafayı taktım. Türkü sözlerine bakılırsa bilemette(birden bire)  Akçadağ köy oldu.

            AKÇADAĞ KÖYÜ YAZI !!!

            Yazı kelimesinin anlamı belli” ova” demek. Ben mahalli aşıktan aldığım sözlere göre Akçadağ köyü yazı değil, türküde Akçadağ kuru yazı demişim. Yani susuz ova. Bu Kuru yazı cümlesini biraz daha irdelemek lazım. Nüfus kaydım halen Akçadağ’da bulunmaktadır. Bizim çocukluğumuz zamanında Akçadağ’daki tarlaların çoğu susuzdu. Hatta rahmetli babam iki adet susuz tarla satmıştı.  Akçadağ’lı değerli yazar Süleyman Demir Akçadağ isimli kitabında aynen şu cümlelere yer veriyor.

            “Sürgü Barajının inşaatı 1969 yılında bitmiştir. Daha çok Polat, Ören ve Akçadağ arazilerinin sulanması için yapılan bu barajın suları için bu günkü kanallar inşa edilmiş ve 1973 yılında kanallardan Akçadağ arazilerinin Malatya asfaltının güneyinde kalan kısımlar sulanmaya başlanmıştır. Halk yüzyılların verdiği bir susuz tarımdan sulu tarıma geçip bol suya kavuşunca verim yüksek oranda artmıştır. Bol miktarda pancar ve fasulye ekilmeye başlanmıştır .Yıllar içerisinde tarlalar kayısı bahçelerine dönüştürülmüştür. Bugün alan olarak tarlalardan çok kayısı bahçesi bulunmaktadır.” Süleyman Demir kardeşim benim türkü sözlerinde yazdığım Akçadağ kuru yazı sözcüğünü bire bir doğrulamaktadır. Türküde geçen Akçadağ Köyü yazı mısrasının doğrusu akçadağ kuru yazıdır.

            Gelin benim türkü sözleri kitabımda yer alan kitabımdaki sözlere  uygun olarak bu türküyü okuyun kanıma dokunan Akçadağ köyü sözcüğünü kullanmayın. Yoksa ahım sizi tutar. Diğer sözcüklere fazla bir şey demiyim.(Demiyorum)  …