Malatya’nın ilk ticari merkezi olan Akpınar, her ticari kuruluş için bir başlangıç olduğu gibi pide fırıncıları için de bir başlangıç olmuştur.
Sabahın erken saatlerinde taze ekmek almak için fırına giden Malatya’nın yerli insanı fırıncıdan İnce Tırnak pide ya da Loş ekmek ister.
İnce Tırnak pideyi de Akpınar’ın ince tırnağı olsun der.
Neden mi? Akpınar’ın İnce Tırnağı daha ince daha sık vurulur. Üzerine susam çörek otu atılır. Fırında iyice kızartılır. Lezzetine doyumsuz bir pide olur.
Birde Malatya’nın Loş ekmeği o da yemeğine göre yaptırılan ince açılan yerine göre kızartılan, yerine göre yarı kızartılan yerine göre de çiğ köfte için az pişirilen ekmeğimizdir.
Bir de bunlara Top Ekmek, Bilik Ekmek, Ters Tırnak Ekmek ekleyelim.
Top ekmek ise pide hamuru fazla açılmadan kenarları tırnaklanarak orta kısmı dört eşit parçaya ayrılacak şekilde yapılıp fırına verilen ekmektir.
Bilik Ekmek; ekmek hamuru büyük bir simit gibi yapılarak, fırında pişirilen ekmeğimizdir. Kenarları kalın büyük bir simidi andırır.
Ters Tırnak Ekmek; Bütün fırıncıların en fazla yaptığı ekmektir. Hamur açıldıktan sonra geniş olarak iki şekilde tırnak vurulur. Tırnak vurulan tarafın tersine de bir tırnak vurulur. Ekmek piştiğinde ekmeğin üzeri baklava diliminin küçüğü gibi dilim, dilim olur.
Akpınar’ın çocuğu olarak bu kültürü iyice öğrendim.
Bir pide fırınına gittiğimde ne yaparım.
Fırıncıya sorarım hamurun genç mi kıvamını aldı mı?
Fırıncı kıvamını almış, ne isterseniz yapayım derse, bana Akpınar’ın İnce Tırnağı ekmek yap der sayı veririm, bazen de hem ince tırnak hem de kızarmış loş ekmek isterim.
Eğer hamur genç derse, Loş yap kızart derim.
Neden mi? Genç hamur şekil vermeye pek gelmez. O nedenle İnce Tırnak ekmeği güzel olmaz.
Son yirmi yıldır Malatya pide fırıncıları Elbistan Tandırı da yapıyorlar… O ekmek de bizim loş ekmeğin yuvarlak şekli dersek yerinde olur.
Malatya’nın Arapgir ilçesinde şekerli, peynirli ekmek yapılır. Arapgir’e özgüdür. Ekmek Hamuru Loş Ekmek Hamuru gibi açılır. Kenarları hafif katlanır. Üzerine Arapgir Yöresi Köy peyniri serilir.. Kristal Şeker(Toz Şeker) serpilir. Fırına sürülür. Arapgir’in peynirli şekerli pidesi yenmeye hazır hale gelir.
Arapgir’liler o ekmeği ya Göz de ya da Kozluk çayında bir subaşında yemeyi tercih ederler.
Malatya’nın pide fırınlarda yağlı, yumurtalı ekmeklerde yapılır.
Gelelim Malatya’nın yağlı ekmeklerine; bizim yağlı ekmeklerimizden daha güzel yağlı ekmekler yemedim dersem mübalağa olmaz.
Malatya’nın pide fırıncıları iki çeşit yağlı ekmek yaparlar.
Eğer yağlı ekmeği kendileri yapmışsa margarin yağı kullanırlar.
Eğer siz tereyağlı ekmek isterseniz tereyağı alıp onu da sizin için yaparlar. Biraz fiyat farkı olur.
İnce tırnak yağlı ekmek, bir de boğaca ya da katmer dedikleri kat kat açılan yağlı ekmek yaparlar…
İnce tırnak yağlı ekmeğin yapılışı biraz daha basittir.250 gramlık margarinden 6 tane yağlı ekmek yaparlar. Altı ekmek hamuruna 250 margarin katılır. İyice yoğurulur. Kıvamını aldıktan sonra 6 büyük ya da 12 tane küçük ekmek ince tırnak veya ters tırnak yapılarak pişirilir.
Malatya’nın dışından gelen hemşerilerimiz Malatya’dan dönerken en az 20 tane yağlı ekmek yaptırırlar. Gittikleri ilde evlerindeki buzdolabının dipfrizine atarlar kahvaltılara ısıtır ısıtır yerler.
İnce tırnak yağlı ekmek, ters tırnak yağlı ekmek, en uzun vade kalabilen yağlı ekmektir.
Boğaca ya da katmer şeklindeki yağlı ekmeğimizin yapılışı diğerinden biraz daha farklıdır.
Yağ oranları aynıdır. Ama hamuru yağla çok çok iyi yoğrulur. Biraz bekletilir. Ta ki hamur tel, tel açılıncaya kadar…