6 Şubat depremlerinin üzerinden üç yılı aşkın bir zaman dilimi geçti.
Yıkılan binaların bir kısmı kaldırıldı, yeni konutlar yapıldı ve yapılmaya devam ediyor. Şehirler yavaş yavaş toparlanıyor gibi görünüyor. Fakat gözden kaçırdığımız çok önemli bir mesele var: Deprem sadece şehirleri değil, aile yapısını da derinden sarstı.
Türkiye İstatistik Kurumu verilerine göre son yıllarda boşanma oranlarında genel bir artış zaten vardı. Ancak deprem bölgelerinde bu artışın daha görünür hâle geldiği inkâr edilemez bir gerçektir. Çünkü deprem; ekonomik düzeni, sosyal hayatı, psikolojik dayanıklılığı ve aile içindeki rolleri aynı anda sarstı.
Düşünün…
Bir gecede evinizi kaybediyorsunuz.
Mahallenizi kaybediyorsunuz.
Düzeninizi kaybediyorsunuz.
Ve çoğu zaman yas tutmaya bile fırsat bulamadan “hayatta kalma mücadelesi” başlıyor.
İnsan psikolojisi bu kadar ağır yükü uzun süre taşıyamıyor.
Özellikle konteyner yaşamı, kalabalık ortamlar, işsizlik, ekonomik belirsizlik, gelecek kaygısı ve mahremiyetin kaybolması aile içindeki gerilimi ciddi şekilde artırdı. Daha önce küçük bir mesele olarak görülen problemler, travma sonrası çok daha büyük çatışmalara dönüştü.
Çünkü travma sadece insanı üzmez; insanın tahammül sınırını da düşürür.
Birçok çift artık birbirine sevgisizlikten değil, yorgunluktan uzaklaşıyor.
Sürekli güçlü kalmaya çalışmak insanı zamanla tüketiyor.
Özellikle erkeklerde içe kapanma ve öfke kontrol problemleri, kadınlarda ise yoğun kaygı, yalnızlık hissi ve duygusal tükenmişlik çok sık görülüyor.
En ağır yükü ise çocuklar taşıyor.
Çünkü çocuk, anne babasının kaygısını hisseder.
Evdeki huzuru da hisseder, gerginliği de…
Bugün deprem bölgesinde bazı çocukların hâlâ gece korkuyla uyandığını, ayrılık kaygısı yaşadığını ve öfke problemleri gösterdiğini görüyoruz. Çünkü çocuk için güven duygusu önce ailede başlar. Aile sallandığında çocuk da sarsılır.
Ama burada çok önemli bir noktayı özellikle söylemek istiyorum:
Deprem, boşanmaların sebebi değil; var olan problemleri büyüten çok ağır bir travmadır.
Sağlam temelleri olan bazı aileler bu süreçte birbirine daha çok tutundu.
Bazıları ise zaten yıllardır ötelenen problemlerle artık baş edemedi.
Şimdi bize düşen görev, binaları onarırken insanların ruhunu da özenle onarmaktır.
Çünkü şehir dediğimiz şey betonla değil, aileyle ayakta kalır.
Eğer aile yorulursa toplum yorulur.
Eğer aile dağılırsa şehir toparlansa bile insanlar eksik kalır.
Bu yüzden bugün deprem bölgesinde en büyük ihtiyaçlardan biri psikolojik destek mekanizmalarının güçlendirilmesi, aile danışmanlığı hizmetlerinin yaygınlaştırılmasıdır.
Fiziksel inşa ile ruhsal inşa süreci eş zamanlı olarak yürütülmelidir; aile yapısının psikososyal açıdan desteklenmesi bir zorunluluktur.