Leylekler bizim için çok kutsaldır. Sapanlarımızı onlara doğrultmaz, onları ürkütmek istemez, onlara saygı gösterir, onları elimizden geldiğince korurduk. Büyüklerimizden böyle öğrenmiştik. Önce leyleklerin genel özelliklerini anlattıktan sonra nedeni anlaşılacaktır.
Çocukluğumuzda her sokakta en az bir adet leylek yuvasına rastlardık.
Leylekler uzun boyunlu, uzun kırmızı bacaklı, kırmızı renkli düz ve sivri gagalı kuşlardır. Kafa, boyun ve gövdeleri beyazdır. Kanadında siyah bir şerit bulunur. Göz kenarlarında sürme gibi görünen küçük siyah bir şerit vardır. Leylekler ötmezler gagalarını birbirine vurarak haberleşirler.
Leylekler toprakta yaşayan küçük canlılarla beslenebilirler. Küçük sürüngen ve kemirgenler, solucanlar, kurbağalar, böcek larvaları leyleklerin en sevdikleri yiyeceklerdir. Tarım zararlılarını yediği için çiftçi dostudurlar. Gelen çekirge sürüleri leylekleri cezbeder.
Leylekler yuvalarını orta çağdan beri insanların evlerinin üzerlerine yapmaktadırlar. Köylerimizin en çok bilinen kuşlarındandır. Yuvalar, çatı, hisar, baca, telefon direği, yüksek duvarların üzerinde kurarlar. Leylekler her sene üremek için ya aynı yuvaya ya da bu yuvanın çok yakınına geri dönerler.
Son zamanlarda leyleklerin sayısı gittikçe azaldı ve azalmaya devam ediyor. Bunun nedenleri iklim değişikliği, leyleklerin beslendiği sulak alanların kaybolması, yoğun tarım uygulamaları, doğal alanların ve boş arazilerin yok olması gibi nedenlerle beslenme alanlarının yok olması, çatı malzemelerinin değişmesi, yaşlı ve kurumuş ağaçların kesilmesi, yuvaların bozulması gibi.
Leylekler sürüler halinde süzülerek göç ederler. Süzülmeden önce yükseklere çıkmak için de ısındıkça yükselen havanın oluşturduğu akımları kullanırlar. Bu nedenle yalnızca gündüzleri yolculuk yaparlar.
Yukarıdaki anlatımımızdan şu sonuç çıkıyor. Bir alanda leyleğin bol gözükmesi doğanın korunduğunun göstergesidir.
MALATYA İTFAİYECİLERİ VE MALATYA’LI LEYLEKLER
Malatya İtfaiye binası benim de okuduğum Fırat İlk okulu binası ile Belediye hamamının arasında idi. Okulumuzun yerine şimdi bir iş hanı yapılmış. Teze caminin tam karşısına denk gelirdi bu yerler. Okulun o meşhur kapısından çıktığımda ilk önce teze Camiyi sola bakınca da on beş civarında leylekle göz göze gelirdim.
Biliyorsunuz. Leylekler göç eden hayvanlardır. Kışa doğru yetiştirdikleri yavruları ile birlikte sıcak iklimlere doğru kanat çırparlar. Bazı leylekler sakat kalırlar, bazı leylekler yaşlanırlar, bazılarının da uzun göç yoluna gözleri kesmez. Malatya’nın hayırsever itfaiyeciler kendi kişisel faaliyetleri ile göç edemeyen leylekleri beslerler ve bakarlar, adeta vakıf gibi çalışırlar, yemlerini verirler yaralarını sararlardı.
MALATYA’DA LEYLEK KALMADI
Şimdiki masum Malatya’lı çocukların hiçbir kusuru olmadığı halde doğayı, ağaçları, akarsuları, börtü böceği, yılanları çıyanları yok eden basiretsiz Malatya yöneticileri sayesinde leylekleri ancak resimlerinden tanır oldular.
Öyle bir Malatya planı yapılmalı ki adı “TEKRAR MALATYALI LEYLEKLERİ MALATYA’YA GERİ GETİRELİM OLMALI.”
Leyleklerimizi geri getirebilirsek başardık diyebiliriz. Aksi takdirde sınıfta kalırız.