Eskiden insanlar birbirine daha çok tahammül ederdi. Bir yanlış anlaşılma konuşularak çözülür, bir tartışma büyümeden sona ererdi. Bir selam, bir tebessüm, bazen de küçük bir hoşgörü birçok sorunu ortadan kaldırmaya yeterdi.
Şimdi ise sanki her an bir tartışmanın, bir kavganın, hatta bir şiddet olayının ortasında kalabilecekmişiz gibi yaşıyoruz.
Trafikte bir korna sesi kavgaya dönüşüyor. Bir sırada önüne geçildiğinde insanlar birbirine saldırabiliyor. Komşular arasında basit bir anlaşmazlık büyüyor, sokakta çıkan tartışmalar tehditlere ve fiziksel şiddete kadar varabiliyor.
Peki, ne oldu bize?
İnsanlar neden bu kadar öfkeli? Neden en küçük meselede sesler yükseliyor, eller havaya kalkıyor, hakaretler havada uçuşuyor? Neden artık birbirimizi dinlemek yerine birbirimize üstün gelmeye çalışıyoruz?
Herkesin içinde biriken bir öfke mi var?
Günlük hayatın zorlukları elbette insanları yoruyor. Geçim sıkıntısı, işsizlik, gelecek kaygısı, ekonomik baskılar ve yoğun yaşam temposu insanların ruh hâlini etkiliyor. İnsanlar bazen kendi sorunlarıyla mücadele ederken en yakınındaki kişiye karşı bile tahammülsüz davranabiliyor.
Ancak burada önemli bir ayrım var: Hayatın zor olması, başkasına kötü davranmanın gerekçesi olamaz.
Herkesin kendine göre bir derdi, taşıdığı bir yükü var. Kimi borcunu düşünüyor, kimi çocuğunun geleceğini, kimi işini kaybetme korkusuyla yaşıyor. Fakat bütün bu sorunların ortasında birbirimize karşı daha anlayışlı olmak yerine neden daha acımasız hâle geliyoruz?
Belki de asıl mesele, insanların yalnızca ekonomik değil, sosyal ve duygusal açıdan da yorulmuş olması.
Tahammül azaldı, empati kayboldu
Bugün toplumda dikkat çeken en büyük sorunlardan biri, insanların birbirini anlamaya çalışmaması.
Herkes konuşmak istiyor ama dinlemek isteyen çok az. Herkes haklı olduğunu düşünüyor ama karşısındakinin ne yaşadığını merak etmiyor.
Bir hata yapıldığında özür dilemek yerine tartışmayı büyütüyoruz. Birisi bize yanlış yaptığında çözüm aramak yerine intikam duygusuyla hareket edebiliyoruz.
Oysa medeni bir toplum olmanın temelinde farklılıklara tahammül etmek, öfkeyi kontrol edebilmek ve karşımızdaki insanın da hakları olduğunu kabul etmek yatıyor.
Birbirimize katılmayabiliriz. Farklı düşünebilir, farklı yaşayabiliriz. Ancak bunların hiçbiri hakaret etmeyi, tehdit etmeyi veya şiddete başvurmayı haklı çıkarmaz.
Şiddet sıradanlaşırsa toplumun tamamı zarar görür
Bir diğer düşündürücü mesele ise şiddetin giderek daha görünür hâle gelmesi ve bazı ortamlarda sıradan bir davranış gibi karşılanması.
Sosyal medyada karşılaştığımız kavga görüntüleri, trafikte yaşanan saldırılar, sokak ortasında insanların birbirine uyguladığı şiddet ve şiddeti özendiren içerikler toplumsal algıyı etkileyebiliyor.
Üstelik bazen bir kavga görüntüsü, yaşanan olayın kendisinden çok daha fazla ilgi görüyor. İnsanlar birbirine saldırırken çevredekilerin yalnızca izlediği, hatta telefonuyla kayıt yaptığı görüntülerle karşılaşıyoruz.
Bir insanın diğerine zarar vermesi artık yalnızca iki kişi arasındaki mesele değildir. Şiddetin normalleşmesi, toplumdaki güven duygusunu da aşındırır.
Bugün sokakta yürürken, trafikte araç kullanırken veya bir tartışmanın ortasında kalırken kendimizi güvende hissedemiyorsak burada hepimizin düşünmesi gereken bir sorun var.
Çocuklar gördüklerini öğreniyor
Belki de en önemli meselelerden biri çocuklar ve gençler.
Çocuklara sürekli saygılı olmalarını, arkadaşlarıyla iyi geçinmelerini ve sorunlarını konuşarak çözmelerini söylüyoruz. Peki, onlar yetişkinlerin davranışlarında ne görüyor?
Trafikte birbirine bağıran anne babalar, en küçük anlaşmazlıkta hakaret eden yetişkinler, öfkesini kontrol edemeyen insanlar…
Çocuklar yalnızca söylediklerimizden değil, yaptıklarımızdan da öğreniyor.
Evde, okulda, sokakta ve dijital dünyada karşılaştıkları davranışlar onların dünyasını şekillendiriyor. Bu nedenle şiddetle mücadele yalnızca cezalarla değil, eğitimle, aile içindeki iletişimle ve toplumsal sorumluluk bilinciyle de yürütülmeli.
Çocuklara öfkeyle hareket etmenin güç değil, kendini kontrol edebilmenin gerçek güç olduğunu öğretmeliyiz.
Malatya'nın da ihtiyacı olan şey biraz daha insanlık
6 Şubat depremlerinin ardından büyük acılar yaşayan Malatya, dayanışmanın, yardımlaşmanın ve birbirine sahip çıkmanın ne kadar önemli olduğunu çok iyi biliyor.
Zor günlerde birbirine el uzatan, tanımadığı insanlara yardım eden, bir lokmasını paylaşan bir toplumun insanlarıyız.
Peki, o dayanışma ruhunu neden günlük hayatımızda sürdüremiyoruz?
Neden bir başkasının hatasına anlayış göstermek bu kadar zorlaştı? Neden bir tartışmada sakin kalmak yerine karşı tarafı ezmeye çalışıyoruz? Neden birbirimize karşı bu kadar sertiz?
Malatya yeniden inşa ediliyor. Binalar yükseliyor, sokaklar değişiyor, yeni yaşam alanları oluşturuluyor. Ancak şehrin yalnızca fiziki olarak değil, sosyal olarak da iyileşmeye ihtiyacı var.
Birbirine güvenen, saygı duyan, komşusunun hâlini soran, trafikte birbirinin hakkına riayet eden bir toplum olmadan gerçek anlamda huzurlu bir şehirden söz edemeyiz.
Son söz: Biraz sakinlik, biraz saygı, biraz vicdan…
Belki de artık hepimizin kendimize sorması gereken soru şu: Ne kazanıyoruz bu kadar öfkelenerek?
Bir tartışmayı kazanmak için kalp kırıyoruz. Haklı çıkmak için karşımızdakini incitiyoruz. Birkaç saniyelik öfke uğruna yıllarca sürecek pişmanlıklar yaşayabiliyoruz.
Unutuyoruz ki karşımızdaki insanın da bir hayatı, ailesi, sorunları ve hassasiyetleri var.
Elbette herkes iyi niyetli olmayabilir. Her haksızlığa sessiz kalmak da çözüm değildir. Ancak hakkını aramakla saldırganlaşmak, kendini savunmakla şiddete başvurmak aynı şey değildir.
Bir toplumun gelişmişliği yalnızca yollarıyla, binalarıyla, ekonomik gücüyle ölçülmez. İnsanların birbirine nasıl davrandığı da en az bunlar kadar önemlidir.
Ne oldu bize? Neden bu kadar öfkeliyiz?
Belki de artık birbirimizi suçlamadan önce kendi davranışlarımızı sorgulamanın zamanı geldi.
Çünkü bu toplumda hepimiz aynı sokaklardan geçiyor, aynı şehirde yaşıyor ve aynı hayatı paylaşıyoruz.
Birbirimize düşman olmak zorunda değiliz.
Bazen bir adım geri çekilmek, sesimizi yükseltmemek ve karşımızdakini dinlemek bile çok şeyi değiştirebilir.
İnsanlığımızı kaybetmeden önce biraz durup kendimize gelelim. Çünkü kaybettiğimiz yalnızca tahammül değil, birbirimize duyduğumuz güven olabilir.