Serbest piyasa, adından da anlaşılacağı gibi, bir ürünün ne kadar alınıp ne kadar satılacağına dair kuralların olmadığı, alıcı ve satıcının karşılıklı anlaşmalarıyla fiyatların belirlendiği bir sistemdir. Ülkemizde bu duruma arz ve talep diyoruz. İktidar, fiyatlara müdahale edemiyor ve ekonomi, güya tam rekabet şartları altında işliyor. Ancak, gerçek şu ki, firmalar arasında gizli anlaşmalar yapılarak rekabetin ortadan kalktığı bir ortamdayız. Bugün aldığınız eti, yarın daha yüksek bir fiyata almak zorunda kalıyorsunuz ve kimse nedenini sormuyor. Firmaların cevabı ise "İşinize geliyorsa alın, yoksa almayın" oluyor.

Devlet, vergisini almaktan başka bir müdahalede bulunamıyor. Serbest piyasa ekonomisinde kararların çoğunluğunu hükümet yerine bireyler alır ve istedikleri yöntemi uygulayabilirler. Bu sistem, belirli bir topluluğa malları tahsis etmek için kullanılan ve arz ve talep üzerine kurulu bir yapıdadır. Ancak bu durumda olan yine vatandaşa oluyor. Örneğin, küçük bir semtte bulunan dört bakkalda ürünlerin serbest piyasa kurallarına göre daha ucuzlaması gerekirken, bu bakkallar arasında yapılan anlaşmalarla ürün fiyatları daha da artabiliyor. Rekabet yerini ortak kararlara bırakıyor ve bu da sabit gelirli vatandaşın alım gücünü sürekli düşürüyor. Ülke ne kadar büyüme ivmesi kazansa da vatandaş küçülüyor.

Serbest piyasa taraftarları, sistemden kaynaklanan servet dağılımını pek umursamazlar. Önemli olan, aldıkları pasta diliminin büyük olmasıdır. Gerçek piyasa ekonomisinde para, yasal para kanunlarıyla veya ticarette takas birimi olması ve dolayısıyla işlemlerden vergi toplamayı kolaylaştırması için toplumu kendi parasını kullanmaya zorlayan merkezi bir otorite aracılığıyla kontrol edilmez. Hükümetin az da olsa müdahalesi olması gerektiğini düşünenler, vergilendirmenin piyasanın ayakta kalabilmesi için gerekli olduğunu vurgularlar.

Özel mülk olmadan piyasa olmaz ve özel mülk sadece onu tanımlayan ve savunan bir birim olursa var olur. Geleneksel olarak, özel mülkü devlet korur ve mülkiyetle ilgili unvanlarla onu tanımlar. Ayrıca, merkezi otoriteye para birimini basması ve dağıtması için yetki verir. “Serbest piyasa anarşistleri” ise bu açıklamaya katılmazlar.

Biz, ülke olarak serbest piyasa sistemine uygun değiliz. Bu nedenle alım gücü düşen ücretliler, maaşlarının her ay güncellenmesini isterler. Bu durum huzursuzluk yaratır ve gelir dağılımını adaletsiz hale getirir. Bazen basında, piyasada zabıta denetimlerinin arttığı haberlerine rastlamak mümkün. Ancak zabıta, fiyat konusunda bir müdahalede bulunamaz; sadece ürünlerin geçerlilik tarihlerini kontrol edebilir.

Bir an önce bu serbest piyasa sisteminden vazgeçmemiz gerekiyor. Doğaya dökülen ürünler nedeniyle caydırıcı önlemler alarak fiyat istikrarını sağlamak gerekiyor. Yapılması gerekenler çok. En başta, helal kazancın daha tatlı olduğunu bilmemiz gerekiyor. Bize modern, ülkesini ve vatandaşını seven bir ekonomik sistem gerekiyor. Serbest piyasa sistemi, dünyanın hiçbir ülkesinde başarı elde edememiş, bu sisteme bağlı ülkelerde ekonomi çökmüş ve hükümetler müdahale etmek zorunda kalmıştır. Bu çöküşler arasında ordu hizmetlerinden sağlık hizmetlerine kadar pek çok konu vardır.

Bu fikir, karma piyasa yandaşları için ana fikri oluşturur. Temelde serbest, sosyal problemlerin kontrolünde hükûmet müdahaleli bir sistemdir. Serbest piyasayı özgürlüğün konseptini belirleyen bir teori olarak görür. Varlığını koruyan hiçbir ulusal ekonomi, ideal serbest piyasa fikrini ekonomistlerin teorilerindeki gibi yaşatmadığı için bazı eleştiriler bu fikri bir fantezi olarak görürler.