Yeniden merhaba, şimdi de sizlere kış hazırlıklarından bulgur kaynatma (burğur gaynatmadan) söz edeceğim. Eskiden, Malatya’nın yerli ailelerinin hemen hemen hepsinin tarlası ve bahçesi var idi, ayrıca her evde inek beslenirdi ve beş on tavuğu, horozu olmayan ev hemen hemen yok denecek kadar azdı. Bu nedenle her aile, bahçesinde yetiştirdiği çeşitli meyveleri, sebzeleri mevsimine göre tüketir, bir kısmını da kışın kullanılmak üzere kuruturdu.

Bunlar; maydanos, pirpirim, reyhan, anuğh ( nane) fasulye, külâh (kurutulmuş patlıcan, kabak, biber, isot, domates ) meyveler de aynı şekilde taze olarak tüketildiği gibi, kurutularak da kışın kullanılmak üzere saklanırdı. Kayısının (mişmiş) naturel kurusuna GABUĞH (kabuk), kükürtle işleme tutulmuş kuru kayısıya da ÇİR denirdi. Elma, armut, ayva, erik de, kışın hoşaf yapılmak için kurutulur bunlar da genel olarak GAĞH (kak) olarak adlandırılırdı.

Her evde inek beslendiği için süt ve yoğurt ihtiyaçları da karşılanırdı. Ancak yerli olmayıp, görev nedeniyle Malatya’da yaşayanlar (memurlar v.s) yukarda saydığım tüketim maddelerini çarşıdan tedarik ederlerdi. Malatya’nın yerli halkı bu yabancılara garip derdi. Rahmetlik anneannem evde ne zaman yöresel bir yemek pişirse, bir kaba bu yemekten koyup, bana “Meydan müdürleri garip, bunu onlara götür, ver” derdi...

Bu küçük ayrıntılardan sonra, en çok tüketilen ve her evin olmazsa olmazı BURĞUR (bulgur) nasıl hazırlanır ona geçelim.

Yukarda bahsettiğim gibi her ailenin beş, on dönüm tarlası olurdu ve buradan kalkan buğday mahsülünden de bulgur, un ve benzeri yiyecekler elde edilirdi. Elbette tarlası olmayanlar da vardı, bunlar da bu tedariki ARASA’dan (buğday pazarıdan) sağlarlardı.

Bulgur ve un her buğdaydan yapılmazdı, daha doğrusu bulgurluk buğday ayrı, unluk buğday ayrıydı, çünkü yılların deneyimi ve tadımıyla bunlar saptanmıştı. Mesela bulgur, benim küçüklüğümde GUNDURU denen kırmızıya çalan bir nevi buğdaydan yapılırdı.

Un da ise SARI BURSA diye anılan beyaz-sarı bir buğday tercih edilirdi.

Bilmiyorum şimdi bu bizim yerli buğdaylarımız hâlâ var mı ?

Yoksa onlar da mı diğer tohumlarımız gibi yok olup gittiler?

Her aile tüketimini az çok bilir ve buğdayını ona göre, on gırat on beş gırat veya daha fazla tedarik ederdi. (GIRAT: Bir buğday, arpa, mercimek, fig ve buna benzer hububatları ölçmeye yarayan tahta kasnaktan yapılmış 14, 15 kilo hububat alan bir kap) Gırat her evde olurdu, gıratı olmayan evlerde de bu işi gaz yağı tenekesi görürdü, o da aşağı yukarı aynı miktarı belirlerdi.