Pandemi, deprem derken şimdi de toz fırtınası ile tanıştık.
Yazılanlara baktığımızda, söylenenleri dinlediğimizde aklımız duruyor. Kuvvetli rüzgarlar, çöl gibi kuru alanlardan geçerken, yerden toz parçacıklarına toplayıp, 1500 metre kadar yukarıya yükseltip, toz fırtınalarını çeşitli ülkelere taşıyabiliyor.
Bu esnada insan sağlığını tehdit eden kimyasallarda taşınanlarda insan sağlığını tehdit ediyor.
Bunları duydukça, okudukça nasıl tedirgin olmayalım. Yapılan bilimsel araştırmalara göre: toz fırtınaları sırasında kalp damar hastalıklarından ölüm oranı yüzde 25, solunum sorunlarından ölüm oranı ise yüzde 18 artmış.
Buradan baktığımızda ne pandemi dönemi, nede depremler bu derece acımasız olmadılar.
Bununla da bitmiyor. Bu toz bulutu ekolojik yıkımda yapabiliyor.
Bir ülkede yapılan araştırmayla göre, tarımsal üretimde yüzde 24 oranında azalmış.
Bugün Dünya çapında 334 milyon insanın kum ve toz fırtınalarından etkilendiği bölgelerde yaşadığı tahmin ediliyor.
Yazılanlara göre, en büyük toz kaynağı ise Afrika‘daki Sahra Çölü.
Sahra Çölünden kaynaklanan tozlardan her yıl başta Türkiye, Yunanistan, İtalya, Güney Fransa ve İspanya gibi ülkeler etkileniyor.
İkinci önemli kaynak ise Asya’da Gobi Çölü…
Gobi Çölü’nün yakınında, Çin’deki Lanzhou Üniversitesi‘nde atmosfer bilimcisi olarak çalışan Chen Siyu, “Toz ve rüzgâr birleşerek büyük mesafeler kat edebiliyor ve devasa, hızlı hareket eden toz duvarları oluşturabiliyor.
Yine yazılan bir başka bilimsel yazıya göre; Chen ve ekibi, fırtınaları önceden tahmin etmeye yardımcı olmak için yapay zekayı kullanan bir erken uyarı sistemi geliştirdi.
Çin’in önemli çöl tozları araştırmacısı olan ve aynı üniversitede profesör olarak çalışan Huang Jianping de yapay zekânın, toz fırtınalarının zaman ve uzayda nasıl geliştiğini büyük miktarda veriden öğrenebileceğini söylüyor.
Profesör Jianping’a göre halihazırda toz fırtınaları hakkında yer seviyesinde gözlemsel veriler, uydu verileri ve çeşitli modellerden alınan simülasyonlar dahil olmak üzere çok büyük miktarda bilgi kaynağına da sahibiz.
Bu tehlikeyi bertaraf etmek için yapılan çalışmalarla ilgili bilgilere göre; bilimci Khan Alam toz fırtınalarının etkilerini azaltmak için uluslararası iş birliğinin önemli olduğunu düşünüyor.
Alam’a göre ise, Asya ülkeleri yer tozu verilerini birbirleriyle paylaşırsa toz konsantrasyonunu doğru bir şekilde tahmin etmek mümkün olabilir.
Diğer yandan araştırmacılar tarafından toz seviyelerinin azaltılmasında ağaç dikimi ve sulama yönetimi gibi çölleşmeyle mücadele çabalarının hızlandırılmasının öneminin de vurgulanıyor.
Bilindiği gibi Büyük Sahra Çölü, Gobi Çölü gibi çölleşmeden etkilenen alanların çoğu uzak, daha az gelişmiş ve zorlu yaşam koşullarına sahip.
Ancak neden olduğu çöl tozu fırtınaları yüzlerce kilometre uzaklığa kadar etki ediliyor.
Tehlikenin boyutu gerçekten düşündürücü. Bunun mutlaka altından kalkmamız gerekiyor.
Bunun için de toz fırtınalarının daha çok gündeme gelmesi ve konuşulması gerekiyor.