6 Şubat depreminden sonra her geçen gün Malatya’ya verdiği zayiata hep birlikte tanıklık ettik. Deprem anında yıkılan binalar bizlere pek te güzel bir manzara yansıtmıyordu. Ayakta kalan binalarında çoğunluğunun oturulmaz durumda olduğunu anlamak zor olmadı.
Çünkü sokak araları molozlarla dolmuş, alt geçitler çevredeki binaların yıkımı ile dolmuştu.
Bunları görmek, afeti yaşamak birçok insanın yaşamında görmediği şeylerdi. Bu felaketi ancak filmlerde görebilirdik. Ama daha da üzücü olanını deprem sonrası gördük. Depremle maddi ve manevi kayıp yaşayanlar, fırsatçıların eline bırakılmıştı, olup bitenler kabul edilir gibi değildi.
2-3 bin olan ev kiraları 10-15 bine yükseldi. 8-9 lira olan süt 20-25 liraya çıktı. Bir diş macunu 30-40 lira iken bugün 150’de aşağıya satılmıyor.
Ürünler, tandırdan, tezgâhtaki sebzeye kadar aynı şekilde arttı. Ev kiraları, konutların değeri de aynı şekilde adeta binlerle çarpıldı.
Ramazan ayında bir tencere yemek için asgari ücretin nerede ise yarısını harcıyor olduk. Sebzeler almış başını gitmişti. Kaptaj’dan çamur akıyordu. Malatyalı ilk kez hazır suya yönelmişti.
Hiçbir şekilde ürünler kontrol edilmiyor, denetlenmiyor, ürünler üzerine etiketleri konulmuyor. Fırsatçılar istediklerini yapıyorlardı.
Bu fırsatçılık nasıl bizleri yakaladı. Biz değimiydik, duygusal filmlerde gözyaşı döken, mazlum için yüreği dayanmayan.
Bunlar maliyet artışı değil, bunlar fırsatçılık. İşte birde bildiğimiz konudan örnek. Kayısı üreticiden 25 TL.’le alınıyor. Hiçbir işlem yapılmadan tezgâha 150 TL olarak geliyor.
Yani bu tamamen fırsatçılık değilde nedir? Denetimsizlik, kontrolsüzlük almış başını gitmiş, her satıcı kendi etiketini belirler olmuş. Haksız kazanç. Bu olumsuzluklardan sonra hazırı tüketmekte olan vatandaş yolunmuş tavuğa çevrilmiştir.
Depremle birlikte birçok kişi bir gün sonrasını dahi düşünmeden başka kentlere aktılar.
Bunu fırsata çeviren hırsızlar bu kez başrolü aldılar.
Hırsızların alet ve eda vatlarla apartmanlara girip, buzdolabında bulduğu eti gerekli malzemeleri katıp yaptığı kebabı yerken, yağını sağa sola damlatarak etrafı araştırması, elbise dolabını kontrol etmesi kameralara da yansıyordu.
Pes doğru dedirtecek nitelikte olaylar yaşandı.
Biz ne zamandan beri bizim olmayan ürünü gönül rahatlığıyla tüketebilir oldu. Helal ve haramı ne zaman birbirine karıştırdık.
Hırsızlar, elektrik prizine kadar sökmekten çekinmediler. Musluklar, avizeler hepsi el değiştirdi.
Öyle ki; birçok binada kimsesiz bulunan dairelere girip, kapıyı pencereyi söktüler. Değerli eşyaların büyüklüğüne küçüklüğüne bakılmadı. Kamyonlarla taşıdılar.
Söz buraya kadar gelmişken, bir hatadan da bahsetmeden geçmeyelim.
Depremin ilk günlerinde, öylesine bir travmaya girmiştik ki, bu sarsıntıların bitmeyeceğine, bir daha bu çok katlı evlerde oturamayacağımıza inanıyorduk.
Bu inançla, ev sahipleri de bir depoya veya temin ettikleri bir yere eşyalarını taşırken, kapı ve pencereleri de söküp nakite çevirdiler. Oysa konutların hasar durumları henüz ölçülmemiş, kendisine yol gösteren olmayınca vatandaş kendi karar vermişti.
Büyük ihtimal bu duruma düşenler şimdi masraf edip, kapı ve pencereleri tekrar taktıracaklar.
Kısacası, bu kötü fırsatçılıktan insan olarak arınmamız gerekiyor. Atalarımız, ağlayanın malı, gülene hayır etmez demişler.