“Beyaz Kitap” 1958 tarihli bir antoloji. Türk basınından seçilmiş fıkralar antolojisi.
Kimler fıkra yazıyormuş o yıllarda? Bedii Faik, Doğan Nadi, Adnan Veli, Şinasi, N. Berker, Çetin Altan, Ayhan Yetkiner, Kemal Onan, Ziya Hanhan, Ertuğrul Şevket.
Demokrat Parti kelepçesiyle, ceza yargılamalarıyla, cezaevleriyle, örtülü ödenekleriyle dönemin gazeteleri ve gazetecileri üzerinde terör estirir, Bir yarılma yaratır iktidar: Kimileri iktidar yandaşı olur, kimileri muhalif duruşunu bozmaz!
İnce alay, ima, tersinden söyleyerek eleştirme, ellili yılların o zeki ve güçlü kalem sahiplerinin tek silahıdır.
“Beyaz Kitap” adı verilen bu belge değerindeki kitapçığın sayfalarını karıştırırken, sanki günümüzden söz ediliyormuş gibi bir duyguya kapılıyorsunuz!
Aradan elli sekiz yıl geçmiş, iktidarların, basını yarma anlayışında bir değişiklik olmamış...
İşte o dönemin fıkralarından birkaç örnek:
BEDİİ FAİK’TEN...
Tünel kayışını sıkı sıkıya muayeneye başladık. Ama bir kaza olup yüzlerce telefat verdikten sonra...
Üniversiteye bir itfaiye merkezi koyduk. Ama Fen Fakültesi yandıktan sonra...
İşte şimdi de vapurların istiap haddi kadar yolcu alınmasına karar verilmiş. Ama Üsküdar Vapuru batıp yüzlerce kurban verdikten sonra...
Demokrasiyi getirdik, ama Cumhuriyetten sonra... Ve bir gün belki hürriyet de gelir, ama demokrasiden sonra!
Görülmedik bir Basın Kanunu! Olmadı, görülmedik bir ilan baskısı! Olmadı, görülmedik bir kâğıt zammı! Olmadı, görülmedik bir ilan ayarlaması daha...
Evet, galiba bizlere “çıkmayın”, sizlere de “okumayın” diyorlar. Ama bir türlü anlamıyoruz!
Basın Yayın Umum Müdürlüğüne, İlk Çağlar Profesörü tayin edilmiş.
Tebrik ederiz. Doğrusu ilme ve ihtisasa itibar olursa bu kadar olur.
Son kâğıt zamlarıyla Türk gazeteleri ancak papirüs veya tuğla üzerine basılabileceğine göre, Sayın Profesör hiç yabancılık çekmeyecek demektir.
---
DOĞAN NADİ’DEN...
Bizim hacı adayları, “üstümüzde fazla para yok yok” diye yemini billah ediyorlarmış. Sonra aranınca, şalvarının içinde, yok bilmem neresinde bir sürü kaçak para...
Yalan yere yemin, bizim dinin büyük günahlarından biridir.
Fakat anlaşılan sakallı hacı adaylarımız: “Nasıl olsa Hacca gidiyoruz, bütün günahlarımız affolunacak. Aradan elbet bu da çıkar” diye düşünüyor olsalar gerek.
---
ADNAN VELİ’DEN...
İstanbul’da girişilen büyük imar ve kalkınma hareketlerini, muhalefet ikide bir acı acı tenkit eder. “Bütün bu işler hesapsız plansız yapılıyor” diye haykırır durur.
Ben, hiç o fikirde değilim. Hepsi de hesaplı, hepsi de planlı... Söz temsili Topkapı ile Edirnekapı arasına modern bir cezaevi kuruluyor. Sonra aynı noktaya giden geniş bir bulvar: Vatan Caddesi...
Şimdi anlaşılıyor mu hesap meselesi?
Vatan’dan yürüdün mü, sonunda hapishane var!
*
Bizim matbaanın oda kapılarında birtakım levhalar var:
“Başyazar”, “İstihbarat Şefi”, “Spor Servisi”...
Benim oturduğum odanın kapısında da şöyle bir levha: “Yazarlar”.
Geçenlerde bir muzip, buraya bir levha daha iliştirmiş:: “Biraz zor yazarlar.”
---
ÇETİN ALTAN’DAN...
İlaç fiyatları konusunda çıkan bir tartışmadan öğrendik ki, bir anjinin tedavisi yüz liraya mal oluyormuş.
Beş, on öksürük yüz lira...
Mazur görmeli.
Elbette ki en büyük arzunun herkesin susması olduğu bir memlekette, öksürmenin bu kadarcık bir ceremesi olacaktır!
Atıldığı yerde insanları uyutan ve uyuşturan bir silah bulunmuş.
Aa, bak atomu, hidrojeni bilmem ama, bu silah asla bize etki etmez.
Etmez çünkü, silahın yarattığı her iki tehlike de, bizim öteden beri içinde bulunduğumuz bir durumdur.
---
ŞİNASİ NAHİT’TEN...
DP milletvekillerinden Himmet Ölçmen Konya’da yaptığı bir konuşmada şöyle buyurmuş:
“Bugün yirmi dört milyon Türk, gırtlağına kadar hürriyet içindedir!”
Peki ya gırtlaktan yukarısı?
İlahi Demokratlar, dilimizde tüy bitti:
Hürriyet, sizin anladığınız gibi bir gövde işi değil, kafa işidir!