Hızla gelişen bilgisayar teknolojisiyle birlikte yaşamımıza giren, bilişim dünyasında aklımıza gelebilecek her konuda bilgi sahibi olan arama motoru Google’un son yıllarda yaşamımızı tamamen etkisi altına aldığının bilmem farkında mısınız?
Her alanın bilmişidir Mr. Google… Havadaki nem oranından sudaki oksijene, gözünüzün seğirmesinden tırnağınızın üzerindeki beyaz lekeye kadar hemen hemen her konuda kafanıza takılan tüm soruları Mr. Google’a sorarsınız.
Hastalık ya da rutin kontrol amacıyla hastaneye giderek ilgili doktora şikayetlerinizi anlattığınızda; sizi beyaz örtülü muayene masasının üzerine yatırarak dinleyen doktor, şikayetinizle ilgili gerekli kontrolleri yaptıktan sonra yerine geçip, bir reprezantın sürekli elinin altında kalsın da ilacın adı hafızasına kazınsın diye hediye ettiği kalemini alıp, gerekli tetkikler için önündeki kağıdın birçok kutucuğuna çentik atmaya başladığında siz; aniden paniğe kapılır ve doktora fırsat tanımadan “ama” diye başlayan bir cümleyle, yıllarca dirsek çürütmüş, bulunduğu konuma gelinceye kadar nice badirelerden geçmiş doktorun karşısında bilgiçlik taslamaya, ona mesleğini anlatmaya başlarsınız.
Durumu kavrayan pratik zekalı doktor, “Size bütün bunları Mr. Goole’mu söyledi?” diye alaycı bir bakış atarken paraflayıp, önlüğünün cebinden çıkardığı kaşeyle tastiklediği kağıdı uzatır elinize.
İşte tam da o anda Gerald Zaltman’ın “Sorular arkadaşımız, bazı sorular ise en iyi arkadaşımızdır.”dediği gibi hastanın veya hasta yakınının aklına peş peşe kuşku yüklü sorular takılmaya başlar.
Yakın zamanda, “Şifalı Nağmeler” isimli Türk Sanat Müziği konserine birlikte gittiğimiz çok sevdiğim bir dostum, konser arasında bana: “Hıçkırık”diye bir film var, izledin mi bilmiyorum, izlemediysen izlemeni öneririm, internetten bulabilirsin” diyerek önermişti Mr. Google’u.
Konser sonrası eve döndüğümde doktorun gözüne pel pel bakan hasta gibi hıçkırığı sordum Mr. Google’a. Bilgisayarımın klavyesine “Hıçkırık” yazınca ekranda, Hülya Koçyiğit, Ediz Hun ve Kartal Tibet’in, Muzaffer Tema ile Nedret Güvenç’in çevirdikleri “Hıçkırık” isimli filmleri çıktı karşıma.
Ekranda hıçkırıkla ilgili bir yığın yazı başlığı belirince bu güne kadar hiç aklımın kenarından dahi geçmeyen, şu bildiğimiz, hemen hemen hepimizin zaman zaman yaşadığı ve merak ettiğim hıçkırığı sordum Mr. Google’a yeniden... Mr.Google bana “Göğüs kafesini karın boşluğundan ayıran ve nefes almada önemli bir rol oynayan kas olan diyaframın istemsiz bir şekilde kasılmasıdır.
Her kasılmanın ardından ses tellerinin aniden kapanması, ‘hık’ sesinin çıkmasıdır.” diye tarifliyordu hıçkırığı.
Aynı gece uykum gelmedi, dostumun konser arasında önerdiği Hint yapımı “Hıçkırık” isimli filmi buldum ve izledim bilgisayarımdan.
Filmin konusu: Doğuştan Turet (Tourette) Sendromu denilen hastalığa yakalanan bir çocuğun okul çağına geldiğinde özüründen dolayı on iki okuldan kovulduktan sonra ancak on üçüncü okulda okuyabilmesi; çocuğunun özründen utanan ya da çocuğunun bu sorunuyla baş edemeyen babanın eşinden ve çocuklarından ayrılarak ailesini terk etmesi; okuyup öğretmen olduğu halde birçok okula müracaat etmesine rağmen yine, “özürlü bir insan öğretmenlik yapamaz” denilerek okullara öğretmen olarak kabul edilmemesi ve nihayet ilkokulu okuduğu okula kabul edilerek o okulda da; nasıl olsa bu öğretmenden de bu çocuklardan da bir cacık olmaz denilerek okul idaresi tarafından kentin kenar mahallelerinde yaşayan çocukların aynı sınıfa toplandığı bir sınıfa öğretmen olarak verilmesi; bu sınıftaki çocukların ipe sapa gelmez alaycı davranışlarıyla mücadele ederek okul idaresi ve diğer öğretmenlerin “ne yapılırsa yapılsın başarılı olamazlar” dediği öğrencilerine, her türlü engele ve aşağılanmaya rağmen okul başarısı kazandırması anlatılmaktaydı.
Filmi izledikten sonra aklıma dayım geldi.
Dayım dedimse biyolojik dayım değil tabii…
Yıllarca süren dostluğumuzla aramızdaki sevgi ve saygının günden güne pekiştiği, bir süredir ayrı ayrı kentlerde yaşıyor olsak da halen devam eden dostluğumuzla eşine ve kendisine büyük bir saygı duyduğum büyüğüm olan, şu an doksan birinci yaşının içindeki köy enstitüsü mezunu avukat dayımı anımsadım.
Çocukluk çağımda yaşlılar, “Allah kimseye aza noksanlığı vermesin” diye dua ederlerdi.
Hatta babaannem “Aza” yerine “Aze” derdi.
Hiç kimsenin organ yetersizliği gibi bir sağlık sorunu ile karşılaşmaması dileklerini ifade ediyordu yaşlı babaannemin insanlar için bu yakarışı.
İnsanlar, medikal aletler kullanmaya çoğunlukla kırklı yaşlardan sonra, gözlükle başlarlar.
Dişleri saymazsak altmışlı yaşlardan sonra işitme cihazı, daha sonraları diz kapaklarında eklem ağrıları başladığında da baston girer devreye.
Gözlük, baston ve kulaklık gibi ileri yaşlarda yaşam konforunu tamamlayan medikal cihazları kullananlar engelli olarak tanımlanmazlar. Aza noksanlığının mutlaka hepsi zordur da, galiba en zorunun işitme kaybı olduğunu dayımdan biliyorum.
Benim burada asıl anlatmak istediğim konu:
Dayımın işitme engelli olmasından çok yaşamdaki başarıları, ileri yaşına ve işitme engeline rağmen üretmeyi bırakmadan yaşama tutunmasıdır.
Dayım, kent merkezinden hayli uzakta; elektriği, yolu, suyu olmayan bir köyde doğup ilkokulu okuduktan sonra öğretmeninin de heveslendirmesiyle ta ki oraya gidinceye kadar nemenem bir okul olduğunu bilemediği “Köy Enstitüsü” adı verilen bir okula kaydını yaptırmalarını istemiş ailesinden.
Çevredekilerin, “Beşe kadar okudu, bundan sonra okumasına gerek yok.
Okuyup da ne olacak? Köyde kalsın ineğe danaya, tarlaya tapana baksın; o okulda kızlı erkekli okuyorlarmış, böyle bir okulda okuyup da ahlâkı mı bozulsun!” türünden dedikodularına ve olumsuz görüşlerine aldırış etmeyen ailesinin desteği dayıma güç vermiş.
Ağabeyinin refakatinde, saatlerce kâh at sırtında, kâh yürüyerek köylerine en yakın Sarsap Demiryolu İstasyonu’na, istasyondan da trenle kaydını yaptıracağı Akçadağ Köy Enstitüsü’ne giderek okula kaydını yaptırmışlar.
Okul kaydının yapıldığı günden sonra farklı bir dünyada olduğunun ayırdına varan, gördükleri ve yaşadıkları karşısında dünyası aydınlanan, okulunda, köyde yayılan dedikoduların aksine bir yaşamın olduğunu içinde yaşayarak görmüş dayım.
Öğrencilerin çağdaş bir eğitim sistemiyle eğitildiğine uygulamalarla tanıklık eden; eğitim öğretim süresince sağlam dostluklar, paylaşımcı arkadaşlıklar edinen dayım, okuduğu okul hakkında olumsuz dedikodular üreten köydeki insanlara inat okulunu süresinde ve başarıyla bitirerek öğretmenlik hakkını kazanmış. Bu okulda edindiği arkadaşlık ve dostluk ilişkileri yıllar boyu sürmüş.
En samimi arkadaşı da okula başladığının birinci haftasında kendisi gibi mahrumiyet ortamından gelen Garip olmuş.
Akçadağ Köy Enstitüsü’nü bitirdikten sonra doğdukları kentin, kendi doğdukları köyleri gibi yolsuz, susuz ve elektriksiz, gaz lambasıyla aydınlatılan köylerinden birine Garip atanmış, bir başkasına da dayım…
Mahrumiyet koşulları içerisinde yıllarca bekar olarak öğretmenlik yapmış.
Köyün dışındaki okulun lojmanında yalnız yaşadığı dönemlerin ağır kış koşullarında korkudan uyuyamayarak geceler boyu uykusuz kaldığı günler olmuş.
Zorlu bir kış gecesinde, köyün biraz dışarısındaki lojmanında gecenin bir saatinde dangır dangır vurulan kapı sesine uyandığında hayli korkmuş.
Bir yandan “Bu soğuk kış gecesinde köylük yerde ebenin hemşirenin kapısı çalınır da öğretmenin kapısı neden çalınsın ki?” diye düşünürken bir yandan da kendisini savunacak önlemler almanın derdine düşmüş. Köye gelirken ağabeyinin, “yanında bulunsun ne olur ne olmaz” diye verdiği ve sürekli yastığının altında sakladığı 7.65 tabancasına mermiyi sürerek dış kapıya yaklaştığında dışarıdan gelecek sese kulak vermeye başlamış.
Uyandığında ışığı yakabilse dışarıdan kapıyı çalanlar, “uyandı” diyerek kapıyı vurmaya ara verecek, içeridekinin kapıyı açmasını bekleyecekler ve kapıyı amansızca çalmayacaklarmış.
Biteviye vurulan kapının telaşından gaz lambasını yakmaya bile fırsatı olmamış.
Şiddetli tipi, geceyi aydınlatan karın ışığını kırdığı için dışarıda göz gözü görmüyormuş.
Yaradana sığınıp, “Ne olursa olsun artık!” diyerek açmış kapıyı.
Köylere palan yapmaya gelen ve gecenin geç bir saatinde soğuktan donmak üzere olan gezgin palancıyı eşeğiyle birlikte karşısında görünce korkusu geçmiş, rahatlamış.
(DEVAM EDECEK)