Beyoğlu, Beyoğlu olmadan önce bağlık bahçelik, ormanlık, yolları çamurlu bir yerdi. Bizans keferesi burayı Pera adıyla anardı. Pera, karşı yaka demekti. Buraya Beyoğlu denilmesi, Kanuni dönemindedir. O devirde İstanbul'da doğmuş olan ve İbrahim Paşa'nın yakını dostu sıfatıyla siyasete giren Aloisio Giritti'ye izafeten bu ad verilmiştir.

Giritti'nin babası Venedik sefiriyken bir Rum kızıyla dünya evine girmiş, bu evlilikten Aloisio doğmuştu. Baba Giritti'nin şimdiki Taksim'de geniş bir bahçe içinde, görkemli bir köşkü vardı. O nedenle, Taksim'den Galata'ya kadar olan bölgeye Beyoğlu adı verildi. Bey'in oğlu, Aloisio'dan başkası değildir.

Osmanlı, İstanbul'u aldığında, buralar yerleşime elverişsiz yerlerdi. Yalnızca Taksim çevresinde bazı bahçeli köşkler ve bir mezarlık vardı. Elçilik erkânı ve yabancılar, özellikle veba salgınında, kalabalıktan uzak bu köşklerde yaşamayı seçmişlerdi. On altıncı yüzyılda elçilik binalarının bu bölgede yapılmış olması, zengin Hıristiyanları, Avrupalı tacirleri buraya çekti. Galata civarında evler, kiliseler çoğaldı. Tam anlamıyla bir Frenk Mahallesi görünümü aldı.

Osmanlı Hıristiyanları, Osmanlının dinine, siyasetine, kadınlarına "tasallut" etmedikleri sürece, kendi gelenek ve göreneklerini yaşamakta özgürdü. Dini törenler düzenler, karnaval ve yortu günlerinde diledikleri gibi yer içer, eğlenirlerdi.

Fransızlar ve Almanlar, bu bölgede kendi dillerini yeni kuşaklara öğretmek amacıyla okullar açtı. Buralarda yetişenler arasında bazen yedi sekiz dil bilene rastlanırdı.

İngiliz Sefiresi Lady Montegu, on yedinci yüzyılın ilk yarısında Beyoğlu'na ilişkin gözlemlerini şöyle anlatıyor:

"Bulunduğum yer Babil Kulesi'ne benziyor: Beyoğlu'nda Türkçe, Rumca, Yahudice, Ermenice, Arapça, Acemce, Felemenkçe, Fransızca, Slavca, Rusça, Ulahça, Almanca, İngilizce, İtalyanca, Macarca konuşuluyor."

Abdülmecit döneminde İstanbul'a gelen Fransız şairi Nerval de kentin Türk ve Frenk semtleri diye ikiye ayrıldığını gözlemler. Frenk semti, elbette Beyoğlu'dur.

On dokuzuncu yüzyılın son çeyreğine gelindiğinde hâlâ ormanlık ve mezarlık alanlar vardır.

1874'te İstanbul'a gelen İtalyan yazar Edmondo De Amicis Beyoğlu izlenimlerini şöyle anlatır:

"Yürüdüğümüz yolun iki yanında İngiliz ve Fransız konakları, şık kahveler, göz alıcı dükkânlar, tiyatrolar, kulüpler, konsoloshaneler, bunların arasında bir kale gibi yükselen Rus Sefaret binası göze çarpıyor. (...) Avrupalı sokağın ortasında yüksek sesle konuşuyor, gülüyor, eğleniyor, alabildiğine rahat davranıyor. Ama Müslümanlar Beyoğlu'nda kendini gurbette gibi hissediyor, rahat değil..."

Cumhuriyet dönemine kadar Cadde-i Kebir adıyla anılan anacaddeye, 1927 yılında dönemin ruhuna uygun olarak İstiklal Caddesi adı verildi. (İkinci resimde, İstiklal Caddesi tabelası çakılıyor.)

ŞAİR EŞREF'İN ÖLÜMÜ

Döneminin Osmanlı nazırlarını tefe koyduğu şiirlerini II. Abdülhamit'in bile kıs kıs gülerek okuduğu söylenen ŞAİR EŞREF (1846-1912) ölmeden bir hafta önce ellerine, ayaklarına kınalar yaktırdı. Yattığı odanın perdelerini de sıkı sıkıya kapattırmış, bir ölüm karanlığına gömülmek istiyordu. Bir hafta boyunca bu zil karanlıkta yattıktan sonra kalktı, çevresindekilere şöyle dedi: "Ölüm o kadar da korkacak bir şey değilmiş. Bir haftadır karanlıkta uyuyorum işte."

Sonra kendini karısına tümden soydurdu, çıplak olarak yattı. Mayısın 22. günüydü o gün. Öğlenden sonra yeryüzünden göçtü gitti!

Mezartaşına yazılsın diye de ünlü dörtlüğünü kaleme almıştı önceden:

“Kabrimi kimse ziyaret etmesin Allah için.

"Gelmesin, reddeylerim billahi öz kardeşimi.

"Gözlerim ebnâ-yı âdemden o kadar yıldı ki...

"İstemem ben fatiha, tek çalmasınlar taşımı…”

Ölümünün üzerinden çok zaman geçmeden gazetelerde bir haber çıktı bir gün:

"Şair Eşref'in Mezar Taşı Çalındı!"