Frenk kökenli olduğu rivayet olunan Koca Mustafa Paşa, Saray'ın enderun okulunda öğrenim gördü. Sarayda Kapıcıbaşı oldu, elçi olarak atandı; sadrazamlığa kadar yükseldi. Yavuz Sultan Selim gibi katı, acımasız bir padişaha sadrazam olmak talihsizliğine denk geldi. O dönemde, birine beddua edildiğinde, "Yavuz'a vezir olasın!" denirdi...

Koca Mustafa Paşa, Yavuz'un babasına sadrazamlık ediyordu. Tahta vâris olarak da şehzade Ahmed'i uygun görüyordu...

Yavuz babasını indirip kendi tahta geçince, devlet işlerinde deneyimli kişileri yerlerinden almadı. Koca Mustafa Paşa da onlardan biriydi. Ancak Paşa'nın, şehzade Ahmed'le gizlice haberleştiğini saptayan Yavuz Selim, 1512 yılında onu boğdurarak ölüsünü köpeklere attırdı.

Şimdiki Kocamustafapaşa semti, o yüzyılda bağlar, bağiçeler içinde köşklerin konakların yer aldığı gözde bir semtti. Yenikapı Mevlevihanesi, Merkez Efendi Camii ve dergâhı burada bulunuyordu.

Koca Mustafa Paşa da, 1490 yılında, orada bulunan eski bir Bizans kiliseni elden geçirterek camiye çevirtmiş ve kendi adını vermişti. Daha sonra semtin adı, bu cami dolayısıyla Kocamustafapaşa olarak anılagelmiştir.

Eski ramazanlarda, bu caminin minarelerinin mahyalarla süslenmesi âdet olmuştu.

Bu durum, dindarlığıyla ünlü Sultan I. Ahmed'in hoşuna gitmiş; bütün İstanbul camilerinde mahya uygulanmasını buyurmuştu. O gün bugün her ramazanda İstanbul camileri mahyalarla donanır.

ŞEYHÜLİSLAM YAHYA: "MEYHANEYE GEL KİM NE RİYA VAR NE MÜRAİ".

Divan şairi Şeyhülislam Yahya Efendi 1552 - 1644 yılları arasında yaşadı. Babası Zekeriya Efendi de şeyhülislamlık makamında bulunmuştu. İstanbul medreselerinde müderrislik, Halep, Şam, Bursa, Edirne gibi kentlerde kadılık yaptı.

Padişah I. Ahmet zamanında getirildiği Şeyhülislamlık görevini, IV. Murat zamanında da sürdürdü. Yeniçeriler IV. Murat'a başkaldırdıklarında, kellesini istedikleri devlet adamlarından biri de Şeyhülislam Yahya idi. Zulmün olağanlaştığı bu dönemde, Şeyhülislam Yahya Efendi, sözünü savını esirgemez tutumuyla dikkat çekiyordu. Padişah IV. Murat beğenmediği birçok devlet adamına dünyayı dar ederken, Şeyhülislam'ına hiç dokunmuyordu. Çünkü Divan toplantılarında onun açık sözlü, çıkarsız konuşmalarına tanık oluyordu. Bu açık sözlülüğü nedeniyle Padişahça takdir edilse de, çıkarcı kimselerin düşmanlığını üzerine çekiyordu.

Şeyhülislam'ın, düşmanlığını kazandığı bir başka çevre de yobaz dinci kesimdi. Onların nasıl riyakâr (ikiyüzlü) davrandıklarını görüyor ve eleştiriyordu.

"Riya, şerrin gizli menzilidir" diyen Yahya Efendi, sözlerini şöyle sürdürüyordu:

"Halk riyayı seviyor, müraî olmayandan ne korkuyor, ne utanıyor. Onun için, başlangıçta yüz vermediğimiz bazı müraîleri sonunda yüksek görevlere getirdik."

Topluma o kadar gerçekçi bir gözle bakıyordu ki koca şair, meyhanenin bile mescitlerden daha güven verdiğini görebiliyordu:

"Mescitte riyapişeler etsin ko riyayı

"Meyhaneye gel kim, ne riya var ne mürai."