Malatya denince akla ilk kayısı gelir. Dünyanın dört bir yanına uzanan bu altın meyve, şehrin hem ekonomisinin hem de kimliğinin en önemli parçasıdır. Ancak son yıllarda Malatya ovasında üretici, bir türlü nefes alamıyor.
Geçen yıl zirai don, kayısı bahçelerinde büyük bir yıkım yarattı. Rekolte yüzde 70’e varan kayıplarla tarihe geçti. Çiftçi, bir yıl boyunca emeğinin karşılığını alamadı. Bu yıl ise doğa daha merhametli görünüyor; yağışlar iyi, don tehlikesi sınırlı. Fakat bu kez başka bir gölge var: savaşın yükselttiği maliyetler.
Motorin fiyatı yüzde 30’a yakın arttı, gübreye farklı oranlarda zam geldi. Kayısı üreticisi, bahçesini sürmekten gübrelemeye kadar her adımda daha fazla para harcamak zorunda. Tarımın en temel girdilerinde yaşanan bu artış, Malatya çiftçisini köşeye sıkıştırıyor.
Üretici sadece iç pazara değil, dış pazara da bakıyor. Kayısı ihracatı, Malatya’nın en büyük gelir kaynağı. Ancak küresel gıda fiyatlarındaki yükseliş, döviz bazlı maliyetleri daha da ağırlaştırıyor. Buğday, fasulye, mısır gibi ürünlerdeki artış, kayısının da maliyet zincirini etkiliyor.
Malatya’nın geleceği, kayısının geleceğiyle iç içe. Eğer bu yük hafifletilmezse, gençler tarımdan uzaklaşacak, bahçeler sahipsiz kalacak. Oysa teknolojiyle desteklenen, dışa bağımlılığı azaltan ve gençleri üretime çeken bir tarım düzeni kurulursa Malatya yeniden nefes alabilir.
Kayısı dalındaki çiçekler umut veriyor, ama umut tek başına yetmez. Malatya’nın tarımı, akılcı politikalarla yeniden ayağa kalkmak zorunda. Çünkü kayısı sadece bir meyve değil; bu şehrin alın teri, kültürü ve dünyaya açılan kapısı.