Vaktiyle medrese talebeleri ramazan ayında köyleri gezer, hocasız bir köye rastladıklarında köylülere teravih namazı kıldırarak orada yer içer, yardım toplardı.
Yine böyle bir ramazan ayında üç medreseli bir köye vardıklarında çok acıkmışlardı.
Kendilerini karşılayan muhtardan, “nân-ı aziz” istediler.
Muhtar: “Bizim burada nane bulunmaz!” karşılığını verdi.
“Nane değil, nân...” dediler. “Çok acıktık.”
Muhtar: “Açsanız ekmek verelim. Ancak nane yemeyiz..”
Nân’ı, nane sanan köylüye güldüler.
O günden sonra nane yemek sözü Türkçede bir deyim oldu. Yakışıksız, uygunsuz bir durum ya da davranış karşısında “yenilir nane değil” denilmeye başlandı.

PUSULAYI ŞAŞIRMAK
Osmanlı döneminde afyon hapı yutmak yaygın bir alışkanlıktı. Yasak olmasına karşın kimi devlet ileri gelenleri de afyon hapı alırdı. Böyle bir alışkanlığı olan bir paşa, afyon kutusuna pusula adını vererek, onu kâtibine taşıtıyordu. Gereksinim duyduğu anlarda kâtibine; “Bana pusulayı getir” diyordu.
Bir gün dilekçe vermek için huzuruna çıkan biri, paşaya temenna için eğilmiş, cebindeki afyon kutusu yere düşmüş, hapları ortaya saçılmıştı.
Paşanın, kendisine kızacağı korkusuyla donup kalmıştı adam.
Paşa ise sakin bir sesle kâtibini çağırdı.
“Adamcağız pusulayı şaşırmış,” dedi. “Dilekçesini al, şu hapları da topla, kendisine ver.”
O gün bugün, pusulayı şaşırmak deyim olarak dilimize yerleşti.

FUZÛLÎ, NİGÂR HANIM, MEHMET RAUF...
Divan şirimizin büyük ustası; şiirlerini kitap olarak yayımlayan ilk kadın şair ve ünlü “Eylül” romanın yazarı Mehmet Rauf.
Bu üçünün ortak özelliği; yazdıklarından ötürü devletçe aylık bağlanması!
Türkmen şair Fuzûlî (1495-1556) Kerbela’da türbe bekçiliği yaparken Kanunî Sultan Süleyman’ın Bağdat seferinden sonra Osmanlı yönetimi altına girmişti. Kanunî’ye kasideler sunmuş, kendi de şair olan padişahın takdirini kazanmış; bu nedenle üstada Vakıf bütçesi fazlasından dokuz akçe gündelik bağlanmıştı. Gelgelelim hiçbir zaman alamadı o parayı. Devlet katında sadrazam dahil başvurmadığı yetkili kalmadı ama sonuç alamadı. Bu amaçla yazdığı “Şikâyetname”sinin bir dizesi dillere destan oldu: “Selam verdim, rüşvet değildir deyu almadılar!”
Nigâr Binti Osman, II. Abdülhamit zamanında kaleme aldığı “Cülûsiyye” manzumesinden dolayı Padişah kendisine “Hıdemat-ı Kalemiyye Tertibinden” on beş lira aylık bağlanmış, ömrünün sonuna kadar bu parayı almıştır.
Mehmet Rauf’a (1875-1931) gelince... Döneminin ünlü yazarlarından biriydi, ama kalemiyle geçimini zor sağlayabiliyordu. Yargılandığı ve ceza aldığı bir dava nedeniyle Bahriye ile ilgisi de kesilmiş, kalemi tek geçim kaynağı olmuştu... Gelgelelim güçlükle para kazanıyor, edebiyat dışı işler yapmak durumunda kalıyordu. Sıkıntıyla geçen yıllar, evlilik yaşamını da olumsuz etkiliyordu. Üçüncü evliliği sırasında felç geçirince büsbütün kötüleşti; yazı yazamaz oldu! Hastaneye yatacak parası yoktu!
Bunun üzerine Yakup Kadri ve Ruşen Eşref araya girdi; İsmet Paşa ile görüşerek hükümetin yardımını rica ettiler. Dönemin hükümeti Mehmet Rauf’a yüz elli lira aylık bağladı. Ünlü yazar bu parayla hem tedavisini yaptırma olanağı buldu, hem de 1931 yılındaki ölümüne kadar geçim sıkıntısı çekmekten kurtulmuş oldu.