Adı üzerinde serbest piyasa, bir ürünü kaça aldığına kaça sattığına kimse karışamıyor.
Alıcı ile satıcının karşılıklı anlaşmasıyla fiyat belirleniyor. Ülkemizde ise buna arz ve talep diyoruz.
İktidar buna, fiyatlara müdahale edemiyor.
Ekonomi güya tam rekabet şartları içerisinde yapılıyor.
Bizde rekabet kalkmış, firmalar aralarında anlaşmış şekilde sanki. Bugün aldığın eti yarın zamlı fiyatla almak zorunda kalıyorsun. Kimse nedenini sormuyor. Dedikleri işinize geliyorsa alın, yoksa almayın oluyor.
Devlet vergisini almaktan başka müdahalede bulunamıyor.
Serbest Piyasa ekonomisinde kararların çoğunluğunu hükümet yerine bireyler alıyor ve istedikleri yöntemi uygulayabiliyorlar. Belirli bir topluluğa malları tahsis etmek için kullanılan bir sistem. Arz ve talep üzerine oturtulmuş bir sistem.
Burada da olanlar, elbette vatandaşa oluyor.
Örneğin küçük bir semtte bulunan 4 büfede ürünler bu sistemin kurallarına göre daha ucuzlaması gerekiyor ama bu büfelerin kendi arasında anlaşmasıyla ürün fiyatları daha da artabiliyor. Rekabet yerini ortak kararlara bırakıyor.
Böylece sabit gelirli vatandaşın alım gücü sürekli düşüyor. Ülke ne kadar büyüme ivmesi kazansa da vatandaş küçüldükçe küçülüyor.
Serbest piyasa taraftarları, sistemden kaynaklanan servet dağılımını pek umursamazlar. Önemli olan aldıkları pasta diliminin büyük olmasıdır.
Gerçek piyasa ekonomisinde para, yasal para kanunlarıyla veya ticarette takas birimi olması ve dolayısıyla işlemlerden vergi toplamayı kolaylaştırması için toplumu kendi parasını kullanmaya zorlayan merkezi para üretici bir otorite aracılığıyla kontrol edilmez.
Hükümetin az da olsa müdahalesi olması gerektiğini düşünenler, vergilendirmenin, piyasanın ayakta kalabilmesi için gerekli olduğunu vurgularlar.
Tanım olarak, özel mülk olmadan piyasa olmaz ve özel mülk sadece onu tanımlayan ve savunan bir birim olursa varolur. Geleneksel olarak, özel mülkü devlet korur ve mülkiyetle ilgili unvanlarla onu tanımlar.
Ayrıca, merkezi otoriteye, para birimini basması ve dağıtması için yetki verir. “Serbest piyasa anarşistleri”, yukarıdaki açıklamaya katılmazlar.
Biz ülke olarak serbest piyasa sistemine uygun değiliz. Bu nedenle alım gücü düşen ücretliler. Maaşlarının her ay güncellenmesini isterler. Bu da huzursuzluktur. Gelir dağılımını adaletsiz yapar.
Bazen basında piyasada zabıta denetimini artırdı haberlerine rastlamak mümkün. Ancak şu iyi bilinmelidir ki, zabıta fiyat konusunda hiç bir yatırımda bulunamaz. Belki ürünün geçerlilik tarihlerini kontrol eder o kadar.
Bir an önce bu serbest piyasa sisteminden vazgeçmemiz gerekiyor. Dağları, taşları iyi kontrol edip, doğaya dökülen ürünler nedeniyle caydırıcı önlemler almak gerekiyor. Fiyat istikrarını sağlamak gerekiyor.
Yapılması gerekenler çok. En öncede helal kazancın çok daha tatlı olduğunu bilmemiz gerekiyor.
Bize modern bir ekonomik sistem gerekiyor. Ülkesini seven bir ekonomi, vatandaşını seven bir ekonomik sistem.
Serbest piyasa sistemi, dünyanın hiç bir ülkesinde başarı elde edememiş, bu sisteme bağlı ülkelerde ekonomi çökmüş, hükümetler müdahale etmek zorunda kalmışlar.
Bu çöküşler arasında ordu hizmetlerinden sağlık hizmetlerine kadar pek çok konu vardır.
Bu fikir, karma piyasa yandaşları için anafikri oluşturur.
Temelde serbest, sosyal problemlerin kontrolünde hükûmet müdahaleli. serbest piyasayı özgürlüğün konseptini belirleyen bir teori olarak görür.
Varlığını koruyan hiçbir ulusal ekonomi ideal serbest piyasa fikrini ekonomistlerin teorilerindeki gibi yaşatmadığı için, bazı eleştiriler fikri bir fantezi olarak görürler.