Sabahattin Ali’nin babası Eğridere’de zabit olarak çalışırken kendinden on altı yaş küçük Hüsniye Hanım’la tanıştı ve onunla evlendi. Bu evlilikten iki çocukları oldu. (Sabahattin ve Fikret).
Selahattin Bey’in oğullarına bu adı vermesinin nedeni, dönemin önemli kişiliklerinden iki aydına olan sevgisiydi. Prens Sabahattin ve Tevfik Fikret.
(Sabahattin Ali, “Kuyucaklı Yusuf” romanında, babasını Kaymakam Selahattin, annesini de Kaymakamın eşi Şahinde olarak anlatacaktı.)
Sabahhattin Ali’nin annesi Hüsniye Hanım, kendini Meryem Ana’yla karşılaştırırdı hep. Bunun nedeni, Meryem’in oğlunun da genç yaşta öldürülmüş olmasıydı!
Kırk bir yaşında yaşamdan koparılan oğlunu da, çarmıha gerilmiş İsa gibi görüyordu.
Tanrı, Meryem’e nasıl oğlunun acısına dayanma gücü vermişse, o da kendisine Sabahattin Ali’nin acısına dayanma gücü verildiğine inanıyordu.
Hüsniye Hanım, 1948’de ölen oğlunun ardından yirmi yıl daha yaşamış, 1968 yılında Malatya’da yaşama gözlerini yummuştu.
HALİDE EDİP CEPHEDE
Büyük Taarruzdan önce son hazırlıklar yapılırken, Mustafa Kemal Paşa, İsmet Paşa’yı tembihlemiş, Halide Edip Hanım’ın da cepheye gelmesini istemişti.
İsmet Paşa, Mustafa Kemal’in isteğini Halide Edip’e iletti. “Paşa, zaferden sonra, savaşı sizlerin yazacağını düşünüyor” dedi. Halide Hanım, hem sevinmiş, hem şaşırmıştı: “Paşa, onca önemli işleri arasında bunları da mı düşünüyor?” demekten kendini alamadı.
İsmet Paşa: “O, niye Mustafa Kemal?” karşılığını verdi.
Cephede Paşa, yanındaki Hanımefendi’ye savaşın olası gelişmeleriyle ilgili bilgiler veriyor, Halide Edip, onun dediklerinin aynen gerçekleştiğini hayretler içinde izliyordu.
Bir ara Halide Hanım, başka bir cepheye gitmek üzere atına bindi.
O sırada Mustafa Kemal dürbün elinde, savaş meydanını izliyordu. Bir an, Halide Hanım’ın ayağının üzengiye tam olarak girmediğini, at ürkerse düşebileceğini fark etti; hemen arkasında duran bir eri gönderip: “Hanımefendi’nin ayağını üzengiye yerleştir!” dedi. Bu savaş anında bile böyle bir ayrıntının Paşa’nın gözünden kaçmamış olması, Halide Edip’in hayretini bir kat daha artırmıştı.
KEMAL TAHİR’İ ÇOK ÖVEN BİR YAZI
Yetmişli yılların başlarıydı. Kemal Tahir, edebiyatımızda “hümanist” akımın temsilcileri olarak bilinen bir grup yazarı ve sanatçıyı hedefe koyarak, onları suçlayıcı, biraz da alaycı sözler etmişti. Hümanizmin bu çağda geçerli olmadığını belirterek, bu anlayışla Vietnam’da kan döken Amerikan emperyalistlerini de sevebileceklerini ileri sürüyordu.
Bu sözler, edebiyat ve kültür dünyasında bir dalgalanma yaratmıştı. Kemal Tahir ortalıkta dolaşıp sıkça konuşan biri değildi.
Ama konuştuğu zamanlarda da, ne söylediği dikkatle dinlenen biriydi. O, tek başına bir ekoldü.
Hümanist akımın temsilcileri de hafife alınacak adamlar değildi elbet. Sabahattin Eyuboğlu odağında toplanan, Hasan Ali Yücel döneminin “tercüme” odasından, Köy Enstitüleri yazarlarına kadar uzanan geniş ve etkin bir kültür, edebiyat adamları çevresiydi. Bu çevrenin önde gelen adlarından biri de, “Yeni Ufuklar” dergisini çıkaran Vedat Günyol Hoca’ydı.
Bülent Ecevit’in kültür müsteşarlığı önerisini, incelikle geri çevirmiş biriydi. (Daha sonraki yıllarda Cemal Süreya onu, “Türk edebiyatının cumhurbaşkanı adayı olarak ilan edecekti.)
Herkes köşesine çekilip, Hümanistlerle Kemal Tahir arasında meydana gelecek yoğun ve kırıcı bir kavga beklentisi içindeyken, Vedat Hoca, “Yeni Ufuklar”da alttan almayan ama zarafetini de koruyan bir yanıt verdi.
Özetle, “Bir avuç sömürücü namussuzu da insandan mı sayacaktık?” diyordu Hoca.
Vedat Hoca dışında Kemal Tahir’e yanıt veren çıkmadı. O, adeta grup sözcüsü gibi ortaya çıkmıştı.
Kemal Tahir’se tartışmayı gereksiz yere uzatmak istememişti sanırım... Ne var ki, araya ciddi bir soğukluk girdi. Kadıköy yakasının bu iki önemli kalemi, birbiriyle konuşmadı bir daha.
Bu keskin yol ayrımından bir süre sonra, 21 Nisan 1973 tarihinde Kemal Tahir öldü.
Sahrayıcedid Mezarlığında toprağa verilen Kemal Tahir’in mezarı başında Aziz Nesin, “Fırtına dindi” diye başlayan bir konuşma yaparken, edebiyat ve sanat dünyasının önemli adları orada gözyaşı döküyordu.
O, gözyaşlarını tutamayan kişilerden biri de Vedat Günyol’du.
Gömme töreni bittikten sonra Günyol, yanındaki Selim İleri’ye döndü:
“Lütfen,” dedi. “Kemal Tahir’i çok öven bir yazı yaz! Önümüzdeki sayıda yayımlamak istiyorum.”
Bizim mahallenin insanları, tartışırlar, küs kalırlar ama vefadan, incelikten ödün vermezlerdi.