6 Şubat 2023’ten bu yana Malatya’da hiçbir şey eskisi gibi değil. Depremin üzerinden uzun zaman geçti, ama acısı hâlâ taze. Kimi evini, kimi komşusunu, kimi geçmişini kaybetti. Şimdi ise “yerinde dönüşüm” kavramı sık sık gündemde. Peki bu süreç vatandaş için ne anlama geliyor?
Bir Dilek: “Evimiz aynı yerde, sağlam şekilde yeniden olsun”
Yerinde dönüşüm, kulağa umut verici geliyor. Devletin verdiği teşvikle, hasar gören binaların yıkılıp aynı parselde yeniden yapılmasını kapsıyor. Ancak uygulama kısmına geldiğimizde Malatyalı vatandaşın karşılaştığı tablo oldukça karmaşık.
Bazı vatandaşlar sürece hâkim değil, çoğu ise bürokratik işlemlerde kaybolmuş durumda. “Belediye başka bir şey diyor, Çevre Şehircilik başka… Emlakçıdan duyduğumla tapudaki bilgi tutmuyor. Kimse bize net bir yol göstermiyor,” diyor Battalgazi’de yaşayan bir hak sahibi.
Yıkım, Hafriyat, Bekleyiş...
Yıkılan binaların enkazı aylar önce kaldırıldı ama yeni bir çivi bile çakılmadı birçok yere. Mahalleler sessiz. Eskiden çocuk seslerinin yankılandığı sokaklarda şimdi sadece rüzgâr esiyor. “Biz buraya yıllarımızı verdik. Herkes bir şekilde göçtü. Ama ben gitmek istemiyorum. Burada yeniden yaşamak istiyorum,” diyor 62 yaşındaki emekli bir vatandaş.
Yerinde dönüşüm için destek var ama müteahhit yok. Olan da çok maliyet istiyor. Birçok insan devletin verdiği teşvikle inşaat maliyetinin tamamını karşılayamıyor. Kredi çekmek istiyorlar, ama yaş, gelir, kefil engeline takılıyorlar. “Bana diyorlar ki kredi çek, ama ben 70 yaşındayım. Nasıl geri ödeyeceğim?” diye soruyor bir başka vatandaş.
Yerinde dönüşümde en çok korkulan şeylerden biri de mahalle dokusunun yok olması. Komşular farklı semtlere taşındı, bazıları geri dönmeyecek. Kimi çocuklarını okuldan alıp başka illere kaydırdı. “Mahallemiz bir daha eskisi gibi olmayacak,” diyenlerin sayısı her geçen gün artıyor.
Peki, gönül ne istersi? Malatya halkı, yalnızca evinin yeniden yapılmasını değil, bir bütün olarak yaşam alanının iyileştirilmesini istiyor. Kaldırımıyla, parkıyla, güvenliğiyle, altyapısıyla… Sadece beton değil, umut da yeniden inşa edilsin isteniyor.