Bazen bir gecede bütün bir yılın emeği yok olur. Malatya’da 11-12 Nisan gecesi yaşanan zirai don, işte böyle bir yıkımdı. Baharın eşiğinde umutla tomurcuklanan kayısı dalları, sabaha karşı kırağıyla sarmalanmıştı. O gece don vurdu, umut kurudu.

Malatya’da bahar bu yıl erken değil, eksik geldi. 11 Nisan sabahı kayısı bahçelerine bakan herkes aynı şeyi düşündü: Bu yıl zor geçecek.

Zirai don, üretici için sadece bir doğa olayı değildir. O gece toprağa, emeğe, hatta geleceğe çarpan bir soğuk dalgasıdır. Ağacın dalındaki tomurcuğun donması, çiftçinin bütün bir yıl boyunca kurduğu hayalin buz tutmasıdır.

Zarar tespiti dendi, destek sözü verildi. Eylül sonu beklendi. Takvimde Eylül bitti ama üreticinin belirsizliği hâlâ bitmedi. Ne zaman, nasıl, ne şekilde bir adım atılacağı net değil. Ve bu belirsizlik, üreticiyi doğal afetten daha çok yoruyor.

Çünkü çiftçi için zaman para değildir sadece; zaman aynı zamanda umut, plan, borç, alacak ve aile geçimidir. Eylül sonunda gelir denilen destek, Ekim’e devrildi. Şimdi konuşulan başka tarihler var. Ama sahada kimse neye göre hazırlık yapacağını bilmiyor.

Bazıları borcunu bu destekle ödeyecekti. Bazıları gübresini alacak, bağını-bahçesini toparlayacaktı. Şimdi herkes bekliyor. Kimse sesini fazla yükseltmiyor ama içten içe herkes aynı şeyi hissediyor: “Acaba unutulduk mu?”

Bir üreticinin söylediği şu söz hâlâ kulağımda:

“Don bir gecede geldi geçti. Ama beklemek, aylar sürüyor.”

Ne kadar doğru. Bir gecede yaşanan bir afetin ardından aylarca beklemek, insanı daha çok yoruyor. Çünkü donun ne zaman geleceği belli değildir, ama destek için verilen tarihler nettir — en azından öyle olması gerekir.

Bugün Malatya’da binlerce üretici, toprağından daha çok takvime bakıyor. Yaprak dökümü mevsimi geldi ama bu yıl yaprakla birlikte sabır da dökülüyor. Bu sessiz bekleyişin ne zaman biteceğini kimse bilmiyor.

Ama bir gerçek var ki, bu coğrafyada üretici dayanıklıdır. Donu da aşar, kuraklığı da. Yeter ki belirsizlik uzamasın. Çünkü çiftçi için en zor şey ne afet, ne zarar, ne yoksulluktur.

Çiftçi için en yorucu şey, belirsizliktir.