Son zamanlarda tartışmaların tonuna dikkat ettiniz mi?

Sanki herkesin sesi biraz daha yükseldi, cümleler biraz daha keskinleşti. Ve garip olan şu: Herkes kendince sonuna kadar haklı.

Bir tartışmayı izlerken çoğu zaman aynı sahneyle karşılaşıyoruz. Taraflar konuşuyor ama aslında kimse kimseyi duymuyor. Herkes kendi penceresinden bakıyor ve gördüğünü mutlak gerçek sanıyor. Oysa belki de asıl mesele şu: Kimse yerini değiştirmeye yanaşmıyor.

“Pencere değiştirmek” zor bir şey. Çünkü bu, sadece karşı tarafı dinlemek değil; kendi doğrularımızın da sarsılabileceğini kabul etmek anlamına geliyor. İnsan zihni ise konfor alanını sever. Bildiğini korumak, bilmediğini anlamaya çalışmaktan daha kolaydır.

Empati de tam burada yanlış anlaşılıyor. Çoğumuz empatiyi, karşı tarafı haklı bulmakla karıştırıyoruz. O yüzden de direniyoruz. “Onu anlarsam, sanki ona katılmış olurum” gibi bir korku var içimizde. Oysa empati, birine hak vermek değildir. Empati, onun dünyasına kısa bir ziyaret yapmaktır.

Bugün bir tartışmada susup gerçekten dinlemek neden bu kadar zor?

Çünkü biz konuşmaya değil, savunmaya hazırlanıyoruz. Daha karşı taraf cümlesini bitirmeden, zihnimizde cevaplar sıralanıyor. Anlamak değil, kazanmak istiyoruz.

Ama hayat bir tartışma programı değil. Kazananı olmayan, ama çokça kaybedeni olan bir iletişim biçimi bu.
Her insanın görünmeyen bir hikâyesi var. Bir cümlenin arkasında yıllar, deneyimler, kırılmalar, öğrenmeler yatıyor. Aynı olaya farklı bakan iki insanın farklı düşünmesi çoğu zaman bu yüzden. Ama biz o hikâyeyi duymak yerine sonucu yargılıyoruz. Etiketliyoruz. Kesin hükümlere varıyoruz.

Belki de küçük bir yerden başlamak gerekiyor.

“Ben olsaydım ne yapardım?” diye düşünmek yerine,

“O neden böyle düşünüyor?” diye sormak.

Bu soru, sandığımızdan daha güçlü. Çünkü odağı kendimizden alıp karşımızdakine çeviriyor. Ve insan, gerçekten merak ettiğinde dinlemeye başlıyor.

Empati bizi aynı fikirde buluşturmaz, evet. Ama belki de zaten mesele bu değil. Mesele, farklı kalabilmek ama kopmamak. Anlaşamasak bile anlayabilmek.

Bugün en çok ihtiyacımız olan şey, herkesin aynı düşünmesi değil.

Birbirimizi gerçekten duyabildiğimiz bir zemin kurabilmek.

Belki de ilk adım çok basit:

Kendi penceremizi biraz aralamak… ve başka bir manzaraya bakmayı göze almak.