YALNIZ UÇAR EDEBİYAT KUŞLARI
Yalnızlık bazen bir seçimdir, bazen zorunluluk, bazen talihsizlik...
Yalnız yaşamayı seçmiş edebiyatçılarımızı şöyle bir aklımdan geçirdim, kalabalık bir listeyle karşılaştım... Anımsayamadıklarım da vardı elbet ya da yaşamını bilmediklerim...
Selim İleri sık sık Camus’nün bir sözünü yinelerdi: “İnsan yalnızdır.” Onu tanıdığım yıllarda annesi ve ablasıyla birlikte yaşıyordu. Annesinden sonra ablasının, üstadın yaşamında önemli bir yeri olduğu bilinir. Ayrıca arkadaş çevresi de oldukça geniştir. Yine de o hep iç yalnızlıklarının yazarı oldu. Teşvikiye’deki babaevinden ayrılıp, Şişli’de kendi başına yaşayacağı bir ev edindi. Selim’in en sevdiği roman adlarından biri, Peyami Safa’nın “Yalnızız”ı olageldi.
Yalnız yaşayıp yalnız ölen yazarlardan biri de Abdülhak Şinasi Hisar değil miydi? Kuşkusuz bir edebiyat çevresi, yakın dostları, hatta kapısını çalanı vardı. Ama işin gerçeği Hisar, yaşamı kimselerle paylaşmayan bir edebiyatçıydı.
Yahya Kemal’in yalnızlığını söylemeye gerek var mı? İstese kendine konaklar, köşkler alabilir, çoluk çocuğa karışırdı. Ama o, otel odalarında yaşayıp hastane köşelerinde yaşamını noktalamayı bir yazgı gibi benimsedi... Sokağa çıktığında herkes onu tanıyor, ilgi gösteriyordu hiç kuşkusuz. Çocukluğundan beri ondan kopmayan bir kardeşi de vardı.Ama işte, insan bazen kalabalıklar içinde yalnız değil midir?
Ahmet Haşim de yaşamını yalnız sürdürmüştü. Evlilik girişimleri sonuçsuz kalmıştı. Hayatının son günlerinde, bakıcısı olan kadınla evlenerek, yalnızlığına nokta koyacaktı üstat. Neden böyle giderayak evlendiğini soranlara, “Artık benim de arkamdan gözyaşı döken bir kadın var” diyecekti.
Fazıl Hüsnü Dağlarca da yaşamında yalnızlığı seçmiş şairlerden biriydi. Evinde bakıcı bir kadının varlığına, ancak ileri yaşında bakıma muhtaç olunca, izin vermişti.
Vedat Günyol yalnızlığı sever miydi? Ne öğrencileri, ne hayranları, ne de ailesi onu yalnızlığa terk etmedi. O hep, bir sevgi halesi içinde, yaşam sevinciyle gevrek kahkahalar attı. Çevresi o denli kalabalıktı ki, bazen çalışmaya zaman bulamamaktan yakınırdı. Yine de günün sonunda evli evine, köylü köyüne çekip gidince, yalnızlığıyla baş başa kalıyordu gözüm nuru!
Edebiyat dünyamızın ünlü yalnızlarından biri de İsmet Zeki Eyuboğlu değil miydi? Onu tanıdığımda, Fatih’teki evinde kendi başına yaşam sürüyordu. Ablası, yeğenleri vardı, elleri üstündeydi onun. Eyuboğlu ailesi de, Trabzon Maçka’nın, en kalabalık ailelerinden biridir. Ama o yalnız bir kurt gibi özgür yaşamayı seçmişti. Çok kısa bir evlilik denemesinden sonra bir daha hayatına kimseyi sokmamıştı.
Ölümünden önce, bakıma muhtaç hale geldiğinde, Maltepe’de oturan ablası yanına almıştı üstadı.
İsmet Zeki ağabeyi, ablasının evinde, bir başka müzmin bekâr şair ile ziyaret etmiştik: Halil İbrahim Bahar.
Doktor Bahar’ı gerek yakın akrabaları, gerekse edebiyatçı dostları hiçbir zaman yalnız bırakmıyordu. Ama o, evinin duvarları arasında, kendi yalnızlığıyla baş başa olmaktan huzur bulanlardan biriydi.
Edebiyatımızdaki yalnız kuşların belki de en eskisi, İbnül Emin Mahmut Kemal’di. Beyazıt’taki konağının kapısını haftanın bir günü yakın dostlarına açan Mahmut Kemal Bey, gerçekte yalnız yaşamı seçmiş biriydi. Mal varlığı bırakacağı kimsesi bulunmadığı için, ölümünden sonra Çocuk Esirgeme Kurumu’nu kendine mirasçı yaptı.
Ömer Seyfettin evlenmiş, çocuk sahibi olmuştu; kız kardeşleri de vardı İstanbul’da. Yine de edebiyatımızın yalnız efesiydi işte... Kalamış’ta yalnız başına oturduğu evde öylesine insanlardan uzaktı ki, Reşat Nuri bu eve “Münferit Yalı” adını takıyordu... Evinde şeker komasına girdiğinde, kapısını çalan ve onu hastaneye kaldıran tek kişi, arkadaşı Ali Canip olmuştu.
Çocukluğundan beri annesi ve teyzeleriyle birlikte yaşayan üstat Doğan Hızlan’ın da yalnızlığı yazgı olarak benimsemiş bir yazar diye nitelemek yanlış mı olur sizce?
Elbet daha birçok ad sayılabilir bu alanda; Tanpınar’dan İlhami Bekir’e kadar niceleri...