Bugün Orhan Veli’nin 67. ölüm yıldönümü. Türk şiirinin alışılmış kalıplarını kırarak yeni bir şiir yolu açan Orhan Veli’yi 1950 yılının 14 Kasım’ında yitirmiştik.
Orhan Veli, bugün “Urumelihisarı”nda uyuyor. Öldüğünde, arkadaşları aralarında para toplayıp ona bu anıtsal mezartaşını yaptırmışlardı. Daha sonra babası Veli Kanık da kendini bu mezara gömdürecekti.
Orhan Veli’nin arkadaşlarından Arif Damar anlatmıştı: Veli Bey, “Bir fakir Orhan Veli’yim / Veli’nin oğlu” dizelerinden ötürü oğluna kırgındı.
Bu ünlü şiir ilk yayımlandığında, oğluna çıkışmıştı: “Neden bizi fakir gösteriyorsun? Neyimiz eksik?”
Ancak oğlunun önemli bir şair olduğunu fark edince, duyguları ve ona karşı tutumu değişecekti Veli Kanık’ın. Hele ölümünden sonra oğlu için anıtsal bir mezar yaptırıldığını görünce, kendisinin de oraya, Orhan Veli’nin mezar taşının altına gömülmesini vasiyet etmişti.
ESKİDEN GAZETE MUHABİRLİĞİ...
Geçen pazar günü, bir grup gazeteci, kameraman Gürsel Çelikkanat’ın Ataşehir’deki evinde buluştuk. Gürsel, telefon mesajıyla konum bildiriyor; konukları da navigasyon sayesinde eliyle koymuş gibi adresi buluyordu.
Bunu yaparken Gürsel, ilginç bir saptamada bulundu: “Eskiden ne İnternet, ne de navigasyon vardı.
Elinizde adres kâğıdıyla gider, saatlerce yer arardınız. Adres ararken bazen haberi kaçırır, bazen hiç bulamaz eli boş dönerdiniz...
Şimdi gazetecinin işi kolay! Adresi navigasyonla bulur; resmi çekip notlarını yazar, daha kendi gitmeden haberi İnternet’ten gönderir.”
Bu doğru saptama bana, eski gazetecilerden merhum ağabeyimiz Selami Akpınar’ın Babıali anılarını çağrıştırdı. Gazetecilik mesleğinde nelerin değiştiğini gösteren çarpıcı bir tablo çiziyor Akpınar:
“O günlerde daktilo denen yazı makinesini kullanmak diye bir lüks yoktu. 1940’lı yılların sonuna doğru idi. Londra’da eğitim görmüş iyi derecede İngilizce bilen bir genç, ‘Vatan’ gazetesinde Beyoğlu muhabiri olarak çalışmaya başladı. Adı Cevdet olmalıydı.
Onun taşınabilir bir daktilosu vardı. Haberlerini yazarken biz ona gıptayla bakardık! Haber izlemek için dışarı çıktığı zamanlarda, daktilosunu masasının üzerinde bırakıyordu.
O gider gitmez, arkadaşlar daktiloya el koyar, büyük heyecanla haberlerini yazmaya başlarlardı. Ne var ki bu yazı tekniğine alışık olmadıkları için harflerin yerini uzun uzun ararlardı!
“Yalnız bu deneyimler kısa sürdü. Cevdet bir gün beklenmedik bir zamanda gazeteye geldi. Daktilosunun bir başkasınca kullanıldığını görünce, bozulmasından korkmuş olacak ki, ertesi gün bir zincirle, makinesini, oturduğu masanın bir ayağına kilitledi!”
Selami Akpınar’dan öğrendiğimize göre, o yıllarda, gazete çalışanlarının, akşam olunca evlerine dönme şansları da yoktu. Eve dönme saati gece yarısını bulurdu. Çünkü ancak o saatlerde sayfa bağlanır, rotatifler dönerdi.
Tabii gecenin o vaktinde evlere dönmek hiç de kolay değildi. Sabahın ikisinde Sirkeci Garı’nın karşısında iki tramvay kalkmayı bekler...
Biri Şişli’ye gidecektir, öteki Edirnekapı’ya...
Sabaha karşı saat ikide, eğlence yerleri de dağıldığı için, muhabirlerle birlikte çalgıcılar da evlerine döner.
Tramvaylar güzergâhları üzerinde yol alırken, çalgıcılar enstrümanlarını çıkarıp mübalağa fasıl geçerdi.
Yeşilköy, Bakırköy, Kadıköy gibi semtlerde oturanlar, eğer son vapuru ya da treni kaçırdıklarında, sabahı gazetede ederlerdi!
Biz Babıali’ye geldiğimizde, aşağıda resmi bulunan üstatlar hayattaydı; kimileriyle aynı masada rakı içme şansımız oldu; kimilerinin tatlı söyleşilerini dinledik. Ölenlere rahmet, hayatta olanlara uzun ömürler dileriz!